Zeytin

Yeşil ve siyah zeytinler...

Zeytin nedir? Zeytin neye iyi gelir?

Zeytin bilimsel adı Olea Europaea olan ağacın yuvarlak şekilli meyveleridir. Ana vatanı Akdeniz bölgesidir, Asya’nın bazı bölgelerinde, Güney Amerika ve Afrika’da da yetişir. Zeytin bilinen en eski besinlerden biridir ve binlerce yıldır mutfaklarda ve tıbbi amaçlarla kullanılmıştır. Olgun meyveler siyahtır. Akdeniz mutfağının en önemli temel gıda maddelerinden biridir ve zeytin yağı dışında meyve olarak çok çeşitli kullanımları vardır.

Dünya genelinde 2000’den fazla türü yetişir ve hepsi sağlık için çok faydalı besinler içerir. En yaygın iki türü ise yeşil zeytin ve siyah zeytindir. Araştırmalara göre İspanya’da 6000-8000 yıl önce dahi zeytin ağaçları vardı. Bu gün hala dünyanın en büyük zeytin üreticisi İspanya’dır. Ardından İtalya, Yunanistan, Türkiye ve Suriye gelir. Bu sayılan ülkelerde üretilen zeytinin %90’ı zeytin yağı yapımında kullanılır ve büyük bölümü diğer ülkelere ihraç edilir. (7)

Bu besleyici ve lezzetli meyvelerin sağlığa faydaları dünya genelinde kabul görmüştür ve ünlü bir meyve olmasının temel sebeplerinden biridir. Zeytin vücudu oksidatif strese karşı koruyabilir, kalp sağlığını iyileştirir, kemik erimesini önler, çeşitli kanserleri önleyebilir, iltihaplanma ve artrit belirtilerini azaltır ve sindirimi kolaylaştırır. Alerjik reaksiyonların hafifletilmesine, kan dolaşımının artırılmasına, zihinsel fonksiyonların güçlendirilmesine ve enfeksiyonlara karşı korunmaya yardımcı olur. Şimdi zeytinin sağlığa olan diğer ve tüm faydalarına daha detaylıca bakalım.


Zeytinin Faydaları Nelerdir?

1- Zeytin Kanseri Önleyebilir, Kanserle Savaşır: İstatistiklere göre en çok zeytin tüketilen bölgelerde kanser görülme oranı az tüketilen bölgelere göre daha düşüktür. Zeytinde bulunan fenolik bileşikler çeşitli kanser türlerinin önlenmesinde ve tedavisinde yüksek düzeyde etkili olabilir. (1) Zeytin ayrıca antikanser özellikler gösteren squalene ve terpenler içerir.

2- Kalp Sağlığını Güçlendirir: Oksidatif stres ortaya çıktığı organlarda çeşitli hasara sebep olabilir ancak vücutta en çok olumsuz etkilediği organlardan biri kalptir. Kolesterolün okside olması kalp krizlerine yol açabilir. Zeytin tüketmek içerdiği antioksidanlar sebebiyle kalpte görülebilecek hastalıkları önleyebilir.

Zeytinde önemli miktarlarda yağ bulunur ve bu yağ faydalı yağlardandır. İçerdiği oleik asit iltihaplanmaları azaltır ve kalp hastalığı riskini düşürür. İçerdiği bakır oranıyla öne çıkar. Bakır eksikliği kalp hastalıklarına yol açabilir. (2)

3- İltihaplanmaları Azaltır: Zeytindeki monodoymamış yağlar, E vitamini ve polifenoller iltihaplanmalara ve ilgili hastalıklara karşı savaşır. Zeytinde ayrıca diğer bir önemli bileşik olan oleokantal bulunur ki çok kuvvetli antienflamatuar özellikleri vardır. Bu yüzden zeytin uygun dozlarda ağrı kesici olarak etkili olur ancak bu amaçla kullanmadan önce doktorunuza danışmanız önerilir. Oleokantal aynı Tylenol (Parasetamol) ilacı gibi iltihaplanmalara yol açtığı bilinen COX-1 ve COX-2 enzimlerinin üretimini önler. Ayrıca etki mekanizması Tylenol’ün yanı sıra ibuprofen’e de oldukça benzer.

4- Kemik Erimesini Önler: Araştırmalar zeytin ve içerdiği polifenollerin yaşlı kişilerde kemik erimesini önlediğini göstermektedir. Bu maddeler kemiklerde kemik formasyonunu oluşturan osteoblast hücrelerinin sayısını artırır ve böylece kemik sağlığı artar. (3)

Hidroksitirozol zeytinde bulunan bir antioksidandır ve kemik kaybının önlenmesinde görev alır. Kemik erimesinin önlenmesi ve kemiklerin güçlü tutulmasında rol oynayarak osteoporoz semptomları için etkili bir çözüm olabilir. (4)

5- Sindirimi Kolaylaştırır ve Sindirim Sağlığını Artırır: Zeytinin probiyotik potansiyeli vardır ve bu durum meyveyi sindirim sağlığı için daha da önemli yapar. Fermente olmuş bir besin olan zeytin genellikle bağırsak dostu Lactobacillus bakterileri açısından zengindir. (5)

İçerdiği bazı bileşikler ayrıca mide iltihaplarına yol açtığı bilinen zararlı bakteri H. pylori‘nin çoğalmasını önleyebilir. Zeytinin içerdiği bileşikler bağırsaklarda uzun süre kalır, faydalı bakterilerin rolünü üstlenebilir ve sindirim sağlığını iyileştirir.

6- Zayıflamaya Yardımcı Olur: Daha önce belirttiğimiz gibi zeytin monodoymamış yağ asitleri açısından zengindir ve bu yağ asitleri obezite riskini önleyebilir. İyi kolesterolün yükselmesiyle beraber vücut daha aktif hale gelir ve daha fazla kalori yakar.

Zeytin ayrıca kan dolaşımını artırır ki bu sayede yapılan her aktivite daha etkili hale gelir, kilo kontrolü kolaylaşır. Sindirime olan faydaları sayesinde, tüketilen besinlerden en iyi şekilde faydalanılmasına yardımcı olur, depolanan yağ miktarını düşürür.

7- Zeytin Beyin Sağlığını Artırır: Beyin büyük oranda yağdan oluşur ve zeytin tüketmek monodoymamış yağ asitleri sayesinde hafızanın korunmasına ve odaklanmanın artırılmasına fayda sağlar. Zeytin tüketimi ayrıca beyin hücrelerinin ölümünü önleyerek hafıza kaybının önlenmesini sağlayabilir.

Zeytinin beyin sağlığına olan etkileri araştırıldığında oleropin antioksidanı öne çıkar. Araştırmalara göre bu bileşik substantia nigra (kara kütle) denen, siyah pigmentli beyin bölgesinde oluşabilecek oksidatif hasarı önler. Bu bölge Parkinson gibi hastalıklardan en çok olumsuz etkilenen bölgedir. (6)

8- Kan Şekeri Seviyelerini Düşürebilir: Bu konu hakkında yeterince araştırma yoktur ancak bazı kaynaklar zeytinin kan şekeri seviyelerini düşürdüğünü bildirir. Zeytin vücudun insülin üretim ve insüline tepki verme şeklini değiştirerek yüksek şeker sorunu olan hastalara yardımcı olabilir.

9- Göz ve Görüş Sağlığını Artırır: Devam eden araştırmalara göre zeytin tüketmek oksidatif stresden olumsuz etkilenen gözlerin sağlığının korumasına yardımcı olur.

10- Zeytin Cilde ve Saçlara Faydalıdır: Zeytindeki antioksidanlar ve yağ asitleri hem cildin hem de saçların beslenmesine ve ihtiyaçları olan suyu bünyelerine almalarına yardım eder. E vitamini zeytindeki en güçlü antioksidan vitaminlerdendir ve cildi ultraviyole ışınların zararlarından korur, kırışıkları önleyebilir.

Oleik asit cildin genç ve sağlıklı görünmesin katkı yapar ve saç sağlığını artırır.

11- Zeytin Alerjileri Tedavi Edebilir: Antienflamatuar özellikleriyle beraber alerjik reaksiyonların sıklığını ve şiddetini düşürebilir. (8) İçerdiği bazı bileşenler histamin reseptör bölgelerini bloklayarak anti-histamin fonksiyonu gösterebilir. Diyetinize zeytin ekleyerek mevsimsel alerjileri ve bazı diğer alerjik hastalıkları kendinizden uzak tutabilirsiniz. Zeytinin bu etkileri çoğunlukla üzerinde durulmayan ancak önemli faydalarındandır.

12- Kan Dolaşımını Artırır: Zeytin kırmızı kan hücrelerinin üretimi için önemli olan hem demir hem de bakır açısından zengindir. Bu iki mineral eksik olduğunda kan hücreleri sayısı düşer ve kansızlık ortaya çıkar.

13- Antibakteriyel Özellikleri Vardır: Oleropin maddesi antimikrobiyal ve antibakteriyel ajan olarak da fonksiyon gösterebilir. (9) Bol miktarda zeytin tüketmek bu kimyasal maddenin varlığını artırır ve vücut genelinde bakteriyel enfeksiyonlara karşı koruma sağlar.

Zeytin dalı ve yeşil zeytinler...

Zeytinin Yan Etkileri / Zararları

Zeytin genellikle en sağlıklı besinlerden biridir. Ancak nadiren zeytin ağacı polenlerinin sebep olduğu mevsimsel alerjiler görülebilir. Ayrıca hamilelik ve emzirme süresince aşırı miktarlarda zeytin yemeniz önerilmez. Zeytin tüketirken aşağıdaki özel durumların bilincinde olunmalıdır.

Hamilelik ve Emzirme Döneminde Zeytin Tüketimi: Konu hakkında araştırmalar devam etmektedir ve hamile ve emziren annelere aşırı ve tıbbi dozlarda zeytin ve zeytin yağı önerilmez. Besin miktarlarında kullanmaları güvenlidir.

Zeytin Kan Şekerini Aşırı Düşürebilir: Zeytin, şeker ilacı kullanan kişilerde kan şekerini aşırı oranda düşürebilir. Eğer şeker ilacı kullanıyorsanız tüketim miktarınızı doktorunuza danışmanız önerilir.

Yüksek Sodyum (Tuz) İçerir: Zeytinde yüksek miktarlarda tuz bulunur. Bu yüzden aşırı miktarlarda zeytin tüketmek iyi bir fikir olmayabilir. Eğer tansiyon sorunlarınız var ise zeytinden uzak durmanız ve doktorunuza danışmanız önerilir.


Zeytinin Besin Değerleri

Zeytin100 Gram - Hazır / Salamura
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori115%5.75
Toplam Yağ10.68 g%50
Doymuş Yağ2.28 g
Trans Yağ--
Kolesterol0 mg%0
Sodyum735 mg%49
Toplam Karbonhidrat6.26 g%5
Diyet Lifi3.2 g%8
Şeker0 g%0
Protein0.84 g%1.5
A Vitamini403 IU%13.5
E Vitamini1.65 mg%11
C Vitamini0.9 mg%1
K Vitamini1.4 µg%1
Demir3.30 mg%41
Bakır0.251 mg%28
Potasyum8 mg%17
Kalsiyum88 mg%9
Çinko0.22 mg%2
Selenyum0.9 µg%1.5
Manganez0.020 mg%1

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.


Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 2 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.