Yer Elması

Yer elması nedir? Neye iyi gelir?

Yer elması bitkisi ve çiçekleri

Yer elması, papatyagiller ailesinden, turpa benzer dokusu, şekli ve tatlımsı bir tadı olan bir kök sebzesidir. Bilimsel adı Helianthus tuberosus‘tur. Bitki ve çiçekleri görünüş olarak ayçiçeğini andırır ve ayçiçeği ile yakın akrabadır. Ana vatanı Kuzey Amerika ve Kanada’dır, ülkemizde tarımı yapılır, özellikle sınır bitkisi olarak tercih edilebilir. Bitkinin köklerinde büyüyen yumrular yetiştiği iklime göre 7-10 cm uzunluğunda ve 3-5 cm kalınlığında olabilir. Tadı kıtır ve hafif şekerli bir kök sebzesi gibidir. Besin değeri açısından önemli olabilir, özellikle demir minerali açısından çok zengindir. Ancak en önemli ve dikkat çeken özelliği içerisinde en kaliteli diyet liflerinden biri olan inülin bulunmasıdır. (İnsülin ile karıştırılmamalıdır.) İnülin prebiyotik bir diyet lifidir ve sebzede bulunan diğer etken maddeler ve besinlerle beraber organizma sağlığına olumlu etkiler yapar.

Yer elmasının faydaları nelerdir?

1- En İyi Lif Kaynaklarından Biridir, Sindirim Sağlığına İyi Gelir, Kolon Kanserine Karşı Korur: Sebze çözünebilir bir polisakkarit olan oligo-froktoz inulin açısından zengindir. Bu lif metabolizmada sindirilmez, doğruca bağırsaklardaki faydalı bakteriler tarafından kullanılır, bağırsaklardaki sıvı dengesinin sağlanmasında etkili olur. İçerdiği diğer liflerle beraber kolon kanserine karşı korur.


2- İyi Bir Mineral ve Vitamin Kaynağıdır: Yer elması C, A ve E vitamini içerir. İçerisindeki diğer karotenlerle beraber zararlı serbest radikallere ve kansere karşı koruma sağlar, soğuk algınlığı ve öksürüğe iyi gelir. Daha da önemlisi sebze harika bir mineral ve elektrolit kaynağıdır. Özellikle potasyum, demir ve bakır açısından zengindir. 100 gramı günlük demir ihtiyacının %20’sini karşılayabilir. Diğer ve detaylı besin değerleri için besin değerleri tablosuna göz atabilirsiniz.

3- Kolesterolü Kontrol Eder: İçerisindeki çözünebilir lif kandaki kolesterol seviyelerinin düşmesine yardımcı olur. Kolesterol dışında diğer kalp sorunları olan iltihaplanmalar ve yüksek tansiyona karşı da faydalıdır.

4- Tansiyona İyi Gelir: Yüksek miktarda potasyum ve çok az sodyum içerir, tansiyonun düşürülmesinde faydalı olur. 100 gramında 450 mg’ye yakın potasyum vardır. Sebze ayrıca vücutta insülin performansını artırır.

5- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: A, C ve E vitamini gibi antioksidan vitaminler bağışıklığa güç verir. Bağışıklık sisteminin güçlü kalmasıyla salgın hastalıklar daha kolay atlatılır.

6- Kas Fonksiyonlarını ve Sağlığını İyileştirir: Yer elmasında yeterli miktarda bulunan demir, kas sağlığı için çok önemlidir. Kas dokusundaki demir, kas kasılımı için gerek duyulan yeterli oksijenin alınmasını sağlar. Demir eksikliğinde kas dokusu gücünü ve elastikliğini yitirebilir, kansızlık durumunda görülen kas zayıflığı ortaya çıkar.

7- Kalp-Damar Sistemini Destekler: Kalp kası asetilkolin denen nörotransmitter aracılığıyla sinirlerden mesaj alarak çalışmaya devam eden bir organdır. Asetilkolin üretilmesi için vücutta yeterli miktarda tiamin olmalıdır. Sebze iyi oranlarda tiamin içerir ve kalp sağlığının korunmasına destek olur.

8- Erken Yaşlanmanın Önlenmesine Yardımcı Olur: Bol miktarda yer elması tüketmek yaşlanma lekelerinin, kırışıklığın, maküler dejenerasyonun ve böbrek sorunlarının azaltılmasına fayda sağlar.

9- Diş Sağlığını Korur: Önemli miktarlarda fosfor içerir, kemik ve diş sağlığını destekler. Fosfor, kalsiyum ve D vitamini dişlerin yapısının ve yoğunluğunun korunması için gereklidir. Özellikle çocukların dişlerinin güçlenmesi için bol miktarda fosfor ve kalsiyuma gerek duyulur.


Yer elmasının yan etkileri / zararları

Yer elması normal miktarlarda tüketilmesi güvenli sebzelerden biridir. Aşırı miktarlarda tüketilmesi önerilmez. Aşağıdaki risk ve özel durumların bilincinde olunmalıdır.

Alerji: Sebzenin içerdiği seskiterpenler alerjen potansiyeli olan maddelerdir. Bazı diğer bitkilere alerjisi olan kişiler yer elmasına da alerjik olabilir.

Kontakt Dermatit: Taze bitki ve köklere temas etmek dermatite sebep olabilir.

Mide Rahatsızlıkları, İnülin İntoleransı: İnülin veya fruktoza düşük toleransı olan kişiler yer elması tüketmekten kaçınmalıdır, şiddetli karın ağrısı yapabilir. Sindirim rahatsızlığına ve gaza sebep olabilir.

Besin Değerleri

Yer Elması - Taze100 Gram
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori73.0%4
Toplam Yağ0.0 g%0
Doymuş Yağ--
Trans Yağ--
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum4.0 mg%0
Toplam Karbonhidrat17.4 g%6
Diyet Lifi1.6 g%6
Şeker9.6 g
Protein2.0 g%4
Tiamin0.2 mg%13
B6 Vitamini0.1 mg%4
Niasin1.3 mg%7
Riboflavin0.1 mg%4
Folat13.0 mcg%3
C Vitamini4.0 mg%7
Demir3.4 mg%19
Potasyum429 mg%12
Bakır0.1 mg%7
Fosfor78.0 mg%8
Magnezyum17.0 mg%4
Manganez0.1 mg%3

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.


Nasıl Tüketilir?

  • Bir sebze olarak temizlenip dilimlenerek taze halde tüketilebilir.
  • Fırınlanabilir veya haşlanabilir. Çorbalara, turşuya, sos ve salatalara eklenebilir.
  • Patates tüketimine benzer şekilde kullanımı vardır. Kızartması da yapılabilir.
  • Alkol üretiminde kullanılabilir.
Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.