Frenk Soğanı (Yaprak Soğanı)

Taze yaprak (frenk) soğanı...

Frenk Soğanı Nedir? Neye İyi Gelir?

Bilimsel adı Allium schoenoprasum olan yaprak soğanı, sarımsak, yeşil soğan ve arpacık soğanı ile aynı familyadandır. Bitki yaprak soğanı adının yanı sıra; frenk soğanı ve bölgesel olarak kullanılan sirmo, sirik otu, peynir otu, sirim gibi isimlerle de adlandırılır. Van otlu peynirinin içinde kullanılan ottur ve peynir, yoğurt gibi süt ürünleriyle beraber tüketilmeye oldukça uygun bir sebze ve baharattır.

Doğranmış yaprak (frenk) soğanı...
Doğranmış taze yaprak (frenk) soğanı…

Avrupa, Kuzey Amerika ve ülkemiz coğrafyasının yerlisidir ancak bütün dünya geneline yayılmıştır. Farklı mutfaklarda çok çeşitli kullanımları bulunur. Soğanı olan bitkinin soğanı tüketilmez, ince ve uzun olan yaprak sapları doğranır ve taze olarak tüketimi yaygındır. Balık yemeklerinde, çorbalarda, sos ve salatalarda, Meksika mutfağında, patates yemeklerinde ve bir dizi diğer yemeklerde kullanılır. Açılmamış çiçekleri öğütülerek elde edilen baharatının da Avrupa yemeklerinde kullanımı yaygındır.

Sağlığa olan faydaları açısından bilinen kullanım kayıtları Roma İmparatorluğu’na kadar uzanmaktadır ancak besin olarak tüketiminin daha da eskilere dayandığı düşünülür. Tıbbi özellikleri sarımsağa benzer ancak sarımsak kadar kuvvetli değildir. Romalılar bitkinin güneş yanığı ağrısını ve boğaz ağrısını geçirdiğine inanırdı. Ayrıca bitkinin o zamanlarda idrar sökücü olarak kullanımı bulunurdu. (1)




Frenk Soğanının Faydaları Nelerdir?

1- Kanserle Savaşır: İçerdiği flavonoidler vücudu akciğer ve ağız kanserine karşı korumasıyla bilinir. Bitki ayrıca lif açısından zengindir ve kolon kanserinin önlenmesine yardımcı olur. Bitkinin tüketilmesi sonucu vücutta glutatyon üretimi artar. Glutatyon kansere sebep olan maddelerin belirlenmesi ve temizlenmesinde etkili olan bir ajandır. Araştırmalara göre bitki ayrıca prostat kanserine karşı koruyucu özellikler taşır. (2)

2- Kalbi Korur: İçerdiği allisin bileşiği vücuda çok yönlü faydalarıyla öne çıkar. Bu madde bir organosülfürdür ve kolesterolün düşmesine ve tansiyonun düzenlenmesine olan etkileriyle bilinir. Madde kan dolaşımına nitrik oksit salarak kan damarlarının katılığını azaltır. Kuersetin ise arterlerde birikmiş olanı plağı azaltabilir. (3)

3- Kemik Sağlığını Artırır: Frenk soğanı kemikler için oldukça önemli olan K vitamini açısından zengindir. K vitamini kemik bütünlüğü ve yoğunluğunun korunmasına, kemiklerin mineral kaybetmesinin önlenmesine yardımcı olur. Yetersiz K vitamini içeren bir diyet kalsiyum dengesinin bozulmasına yol açabilir. (4)

4- Sindirimi Kolaylaştırır: Yaprak soğanı tüketerek, bağırsaklarda sindirim sağlığını bozan zararlı bakteri ve mantarları temizleyebilirsiniz. Bilinenlere göre frenk soğanının antibakteriyel özellikleri 30 farklı tip salmonella bakterisine karşı etkili olabilir. Besin lif, niasin, tiamin, fosfor ve çinko içerir. Bütün bu vitamin ve mineraller sindirim sürecinde görevlidir. Ayrıca gaz sorunlarına karşı etkili olabilir.

5- Detoks Etkisi Vardır: Bu konuda sınırlı araştırmalar olsa da belirli kaynaklar bitkinin içerdiği klorofil ve K vitamini ile kanın temiz kalmasına fayda sağladığını belirtmektedir. Ayrıca içerdiği mineraller vücuttaki toksinleri uzaklaştırabilir.

6- Bağışıklığı Güçlendirir: İçerdiği fitokimyasallar bağışıklığı güçlendirir. İçerisinde ayrıca az miktarlarda yine bağışıklık sistemi için önemli olan selenyum bulunur. Selenyum eksikliği olan bağışıklık hücreleri protein üretiminde ve kalsiyum taşınmasında sorunlar yaşayabilir. İçerisinde bulunan sülfürlü bileşiklerin de bağışıklığı güçlendirdiği bilinmektedir. (5)

7- Görüşü İyileştirir: Gözlere olan faydalarında, gözlerdeki oksidatif stresi azaltan ve göz sağlığını artıran etken maddeler lutein ve zeaksantin öne çıkar. Bu bileşikler ayrıca katarakt oluşumunu önleyebilir. İçerdiği kuersetin ise maküler dejenerasyon sorunu olan hastaların görüş kabiliyetini korumasına yardımcı olur. (6)

8- Hamilelikte Faydalıdır: Frenk soğanı folat (folik asit) açısından zengindir. Folat ceninin beyin gelişimine yardımcı olur, DNA sentezi ve hücre bölünmesinde rol alır. Folik asit ayrıca doğum kusurlarının önlenmesinde faydalıdır. (7)

9- Daha Kaliteli Uyku ve Ruhsal Durum Sağlar: Kolin içeren frenk soğanı düzenli uyku sorunu olan kişilere yardımcı olabilir. Bu sebzenin tüketimi dopamin ve serotonin üretimini artırarak ruhsal durumu iyileştirebilir.

10- Antimikrobiyaldır: Bitkinin etkili antibakteriyel, antiviral, antifungal ve antibiyotik özellikleri bulunur. Bir araştırmaya göre en güçlü antibakteriyel özellikler gösteren sebzelerden biridir. (8)

11- Cilt Sağlığına İyi Gelir: Yaprak soğanı cildin görünümü ve sağlığını iyileştiren beta-karoten açısından iyi bir kaynaktır, ayrıca sivilce tedavisine iyi gelir. İçerdiği C vitamini anti-aging faydaları gösterir. Yaşlanma belirtilerini ve kırışıkları azaltabilir. Bu amaçla yaprak soğanı maskesi kullanılabilir. Bitkinin püresini yüzünüze uygulayıp 30 dakika bekletip, temizleyip ardından nemlendirici kullanarak yüz bakımı yapılabilir.

12- Saç Sağlığını Artırabilir: Hakkında yeterli araştırma olmasa da bazı kaynaklara göre bitki saç uzamasını uyarıcı özellikler gösterir. Kafa derisine kan akışını artırıp, saç köklerini güçlendirebilir. Saç kırılmasını önleyebilir.

Frenk Soğanının Yan Etkileri / Zararları

Yaprak soğanı besin miktarlarında tüketildiğinde çoğu kişi için güvenlidir. Ağızdan tıbbı dozlarda kullanılmasının güvenli olduğu düşünülmektedir. Aşırı tüketimi mide rahatsızlıkları yapabilir. (9)

Hamilelik ve Emzirme: Hamilelik esnasında besin miktarlarında tüketilmesi güvenlidir. Tıbbi dozlarda kullanılması hakkında yeterli bilgi yoktur ve önerilmez.

Frenk Soğanı Besin Değerleri

Yaprak Soğanı (Frenk Soğanı)28 Gram - Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori8.4%0
Yağ Kaynaklı Kalori1.7
Toplam Yağ0.2 g%0
Doymuş Yağ0.0 g%0
Trans Yağ--
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum0.8 mg%0
Toplam Karbonhidrat1.2 g%0
Diyet Lifi0.7 g%3
Şeker0.5 g
Protein0.9 g%2
K Vitamini59.6 mcg%74
C Vitamini16.3 mg%27
B6 Vitamini0.0 mg%2
A Vitamini1219 IU%24
Folik Asit (Folat)29.4 mcg%7
Manganez0.1 mg%5
Magnezyum11.8 mg%3
Demir0.4 mg%2
Kalsiyum25.8 mg%3

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.




Frenk Soğanı Nasıl Tüketilir? Öneriler

  • Hazırladığınız yağ ve peynirlere biraz lezzet ve koku katmak için frenk soğanı kullanabilirsiniz. Ayrıca çorba, salata, sos, et ve yumurtayla beraber iyi gider.
  • Yapraklardan bitkisel sirke yapılabilir.
  • Bitkinin çiçeklerinden elde edilen baharatı hafif soğan lezzetindedir. Salatalarda ve yemeklerde kullanılabilir.
  • Kahvaltılıklarla beraber tüketilebilir. Sandviçlere eklenebilir.
  • Omlet ve patates püresinin içine eklenebilir.
  • Krem peynirler doğranmış frenk soğanı ile uyumludur.
  • Yoğurda eklenebilir.

Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 5 Ortalama Puan: 4.2]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.