Yaban Mersini

Yaban mersini faydaları nelerdir? Yaban mersini resmi...

Yaban Mersini Nedir? Neye İyi Gelir?

Bu yazımızda; Yaban mersininin sağlığa faydaları ve zararları nedir? Yaban mersini neye iyi gelir? Yaban mersini nasıl bir meyvedir? Nedir? İçerisindeki vitamin ve mineraller, kalori ve besin değerleri nedir? gibi soruların cevabını bilimsel kaynaklardan derleyerek sunuyoruz.

Ana vatanı Amerika kabul edilen yaban mersininin bilimsel adı Vaccinium corymbosum’dur. İndigo mavisi renginde küçük tatlı meyvelerdir. Meyvenin bitkisi uzun ömürlü bir çalıdır ve kümeler halinde büyür. Dünyada en çok yaban mersini üretiminin ve ihracatının yapıldığı ülke Amerika’dır ve dünyanın en çok yaban mersini ithalatını yapan ülke ise Japonya’dır. Ticari amaçla yetiştirilen yaban mersinleri genellikle hafif ekşilikte ve tatlıdır, vahşi olanları ise çok daha mayhoş ve ekşi olur. İngilizce’de blueberry olarak adlandırılan meyve, çoban üzümü (bilberry), kızılcık ve dağ mersini ile yakın akrabadır.


Meyveyi tüketirken meyve üzerinde bir çeşit toz sürülüymüş gibi görünmesine sebep olan beyazlı mavili renkli görünüm korunursa daha sağlıklıdır. Yaban mersinini uzun süreli saklamak için derin dondurucu kullanabilirsiniz ancak donmuş meyveler bir miktar besin değeri ve lezzet kaybedecektir.

Yaban Mersininin Sağlığa Faydaları

Yaban mersininin halk tarafından tıbbi olarak kullanım gelenekleri bugün bir çok hastalık için yapılan ilaçlarda yer almasına ön ayak olmuştur. Temel olarak yaban mersini K ve C vitamini açısından çok iyi bir kaynaktır. Manganez ise içerisinde en çok bulunan mineraldir. Kalan bileşikler oldukça dengeli dağılmıştır: E vitamini, tiamin, riboflavin, B6 vitamini ve bakır. Ancak büyük ihtimalle bu meyvenin asıl önemi içerisindeki fitobesinler sayesinde görülür.

1- Çok İyi Bir Antioksidan Kaynağıdır: Antioksidanlar vücudu, hücre ve dokulara zarar veren, yaşlanmayı ve kanser gibi hastalıkların olasılığını artıran serbest radikallere karşı korur. Birçok araştırmaya göre yaban mersini meyve ve sebzeler arasında en yüksek antioksidan kapasiteye sahiptir. (6, 7, 8) Sağlığa olan faydalarının çoğundan sorumlu olan bileşikler içerdiği antosiyaninlerdir.

2- Hızlı Yaşlanma ve Kansere Sebep Olan DNA Hasarını Azaltır: Bilinenlere göre oksidatif DNA hasarı her gün her hücrede binlerce kez gerçekleşebilir. (9) DNA hasarı yaşlanmanın sebeplerinden biridir ve kanser ve benzeri hastalıklara sebep olabilir. Yaban mersini içerdiği antioksidanlarla DNA hasarını azaltır. 168 katılımcılı 4 haftalık bir araştırmada, günde 1 litre yaban mersini ve elma suyu karışımı içen kişilerde DNA hasarının %20 azaldığı gözlenmiştir. (10) Benzer etkiler meyvenin taze ve toz olarak tüketimleri için de geçerlidir.

İçerdikleri pterostilbene ve ellagik asit ile kolon, karaciğer  ve diğer kanser türlerine karşı etkilidir. Bu iki bileşik ve içerdiği C vitamini ve bakır bir araya gelince hem kanser gelişimini önlemede hem de tedavi etmede bu meyve oldukça etkili olabilir. (3)

3- Kötü Kolesterolü Azaltır: Vücutta bulunan kötü kolesterolün okside olması kalp rahatsızlıklarına yol açabilecek önemli sebeplerden biridir. Günlük 50 gram yaban mersini tüketimi, kötü kolesterolün okside olması oranını %27 azaltabilir. (11)

4- Tansiyonu Düşürür: Meyve yüksek tansiyon sorunu yaşayanlara önemli faydalar sağlayabilir. Bir araştırmada yüksek kalp hastalığı riski taşıyan obez kişiler, 8 hafta boyunca günde 50 gram yaban mersini tüketmiştir ve tansiyonlarında %4-6 arası düşme gözlenmiştir. Menopoz sonrası kadınlar üzerinde yapılan diğer araştırmalarda yüksek tansiyona iyi geldiğini belirtmektedir.

5- Kalp Hastalıklarını Önler: Meyvenin tüketilmesinin kötü kolesterol ve yüksek tansiyon gibi risk faktörlerini düşürdüğünü belirtmiştik. Ancak faydaları arasında sadece risk faktörlerini düşürmek yer almaz, doğrudan hastalıkları da önleyebilir. 2013 yılında 93,600 hemşire üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, antosiyanin içeren besinler tüketmek, kalp krizi riskini %32 oranında düşürmektedir. (12) Yaban mersini antosiyaninler açısından oldukça zengindir.

6- Beyin Fonksiyonlarına İyi Gelir ve Hafızayı Güçlendirir: Yapılan araştırmalara göre besinin içerdiği antioksidanlar beyinde zeka için önemli olan merkezlerde toplanmaktadır. (13, 14) Bu maddeler yaşlanan nöronlarla etkileşime girmekte ve hücre sinyallerini güçlendirmektedir. İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalar oldukça iyi sonuçlar göstermektedir. 16,010 yaşlı katılımcının bulunduğu bir araştırma, yaban mersini ve çilek tüketiminin zihinsel yaşlanmayı 2.5 yıl geciktirdiğini belirtmektedir. (15)

7- Diyabete Karşı Etkili Olabilir: Yaban mersini diğer meyvelerle kıyaslanınca orta seviyede şeker içerir. Bir kase yaban mersini 15 gram şeker içerirken, bu miktar bir küçük elma veya büyük bir portakaldaki miktara denktir. Ancak içerdiği bioaktif bileşikler kan şekeri üzerindeki bütün negatif etkilerini götürecek kadar önemlidir. Araştırmalar, içerdiği antosiyaninlerin; insülin hassasiyeti ve glukoz metabolizmasına faydalı etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Bu etkiler yaban mersini suyu, meyvesi ve özü için geçerlidir. (16, 17) 32 insülin direnci olan obez katılımcının olduğu bir deneyde, bir adet yaban mersini smoothiesi insülin hassasiyetinde önemli artışa sebep olmuştur. (18)

8- İdrar Yolu Enfeksiyonlarını Önleyebilir: İdrar yolu enfeksiyonları kadınlarda yaygın görülen bir sorundur. Kızılcık suyu bu tarz rahatsızlıklarda faydalı olabilir. Yaban mersini de kızılcık suyundaki bir çok aktif bileşeni içerir. Bu maddeler yapışma/bağlanma önleyici anti-adhesive’lerdir. E.coli ve benzer bakterilerin mesane duvarına bağlanmasını önlerler.

9- Yorucu Egzersizlerden Sonra Oluşan Kas Hasarını Önler: Aşırı egzersiz kas ağrısı ve halsizlik yapabilir. Bu duruma kas dokularında görülen bölgesel iltihaplanmalar ve oksidatif stres eşlik edebilir. Yaban mersininin, supplement (besin desteği) olarak kullanılması egzersizlerin aşırı kas ağrısı ve performans düşüklüğü gibi olumsuz etkilerini azaltır. 10 kadın atletin katıldığı bir araştırmada; yaban mersini tüketiminin yoğun egzersiz sonrası kasların iyileşme hızını artırdığı gözlenmiştir. (19)

10- Kemikleri güçlendirir: Kalsiyum, demir, magnezyum, fosfor, çinko ve K vitamini açısından zengin bir meyvedir ve kalp sağlığını iyileştirir. Kemik yoğunluğunu ve elastikliğini artırır, iskeleti korur.

11- Cilt Bakımına Faydalıdır: İçerisindeki antosiyaninler kırışıklıklara, yaşlanma lekelerine ve sivilcelere karşı etkilidir. Ayrıca toz, kirlilik, duman ve güneşin UV ışınlarından kaynaklanan cilt bozukluklarına karşı korur. (1)

12- Zayıflamayı Kolaylaştırır: Besin yüksek lif içeriğiyle sindirimi ve zayıflama hızını artırır. Ayrıca doygunluk hissi sağlar ve göbek bölgesinde yağlanmayı azaltır. Bir kase yaban mersini sadece 15 gram karbonhidrat ve 84 kalori içerir. Ara öğünlerde veya tatlı olarak harika bir atıştırmalıktır.

13- İnflamasyonu Rahatlatır: İçerdiği antioksidanlar antienflamatuar etkiler gösterir ve inflamasyon göstergelerinin aktivitesini azaltırlar. Artrit, ateroskleroz, Alzheimer ve hatta kanser gibi kronik iltihaplanmalı hastalıkların önlenmesinde etkili olabilir.

14- Antidepresan Etkileri Vardır: Flavonoid açısından zengin olan meyve ruhsal durumu iyileştirir ve etkili bir antidepresan rolü üstlenir.

15- Sindirimi Kolaylaştırır: İçerdiği lif kabızlığı önleyebilir. (20) Ayrıca içerdiği vitaminler, sodyum, bakır, fruktoz ve asitler doğru mide ve sindirim salgılarının salgılanmasını sağlayarak sindirimi kolaylaştırır.

16- Göz Sağlığına İyi Gelir: Meyve yaşlanma kaynaklı göz sorunlarını önleyebilir veya geciktirebilir. Maküler dejenerasyon, katarakt, miyop, hipermetrop, kuruluk ve retinada görülebilecek enfeksiyonlara karşı etkili olabilir. Göz sağlığı için oldukça faydalı olan lutein ve zeaksantin gibi karotenoidler ve rutin, resveratrol, kuersetin gibi flavonoidler ve diğer antioksidan bileşikler içerir.

17- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: Bağışıklık sistemini güçlendirebilir ve enfeksiyonları önleyebilir. Bu sayede soğuk algınlığı, ateş, çiçek hastalığı, frengi ve diğer çok sayıda bakteri ve virüs kaynaklı bulaşıcı hastalığa karşı vücudu korur.

18- Saç Sağlını Artırır: Meyve saçların uzama hızını ve sağlığını artırabilir. Yaban mersini ve zeytin yağı karışımı saç ve saç köklerine uygulandığında saç uzamasını hızlandırabilir.

19- İltihaplı Bağırsak Sendromunu Rahatlatır: Yaban mersini, probiyotiklerle beraber tüketildiğinde güçlü antienflamatuar etkiler gösterir. İltihaplı bağırsak sendromu ve Crohn hastalığına karşı etkili olabilir. (21) Ülseratif kolit kaynaklı kanama ve ağrı semptomlarını rahatlatabilir. (22)

20- Vücutta Detoks Etkisi Yapar: İçerdiği antosiyoninler kurşun, civa, kadmiyum ve arsenik gibi ağır metallerin vücuttan temizlenmesine yardımcı olur.

21- Ömrü Uzatır:  İçerdiği polifenoller ve resveratrol yaşlanmanın olumsuz etkilerini azaltabilir ve ömrü uzatabilir. (23, 24) Ayrıca anti-aging ile ilişkili genleri aktive eder ve beyin fonksiyonlarındaki gerilemeyi azaltabilir.


Yaban Mersininin Yan Etkileri / Zararları

Besin miktarlarında tüketildiğinde güvenlidir. İlaç kullananlarda bazı etkileşimler görülebilir.

Hamilelik ve Emzirme: Besin miktarlarında kullanmak güvenlidir. İlaç olarak kullanımının yan etkileri hakkında yeterli bilgi yoktur, doktorunuza danışmanız önerilir.

Diyabet: Diyabet hastalarında kan şekerini düşürebilir. Kullanırken hipoglisemiye dikkat edilmelidir. İlaç dozlarınızın ayarlanması gerekebilir.

Kan İncelticiler: Kan inceltici ilaç kullananlar (warfarin) ve hemofili sorunu olanların uzak durmaları önerilir.

Alerji: Meyveye alerjisi olanlarda kaşınma, şişme ve nefes alma zorluğu gibi alerjik reaksiyonlara sebep olabilir.

Ameliyat: Planlanmış ameliyatınızdan 2 hafta önce kullanmayı bırakmanız önerilir. Ameliyat esnasında ve sonrasında kan şekeri seviyelerini etkileyebilir.

Yaban Mersini Besin Değerleri

Yaban Mersini100 gr - Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori57%3
Yağdan Gelen Kalori3
Toplam Yağ0.3 g%1
Doymuş Yağ0.0 g%0
Trans Yağ--
Kolesterol0 mg%0
Sodyum1 mg%0
Toplam Karbonhidrat14 g%5
Diyet Lifi2.4 g%10
Şeker10 g
Protein1 g%1
K Vitamini19.3 mcg%24
A Vitamini54.0 IU%1
C Vitamini9.7 mg%16
B6 Vitamini0.1 mg%3
E Vitamini0.6 mg%3
Manganez0.3 mg%17
Bakır0.1 mg%3
Kalsiyum6.0 mg%1
Demir0.3 mg%2

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.


Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın
  • (1) http://www.food-info.net/uk/qa/qa-fi27.htm
  • (2) https://doi.org/10.3945/jn.110.124701
  • (3) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18444155/
  • (4) http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?linkname=pubmed_pubmed&from_uid=22907211, Blueberries and Neuronal Aging, Sept. 2012
  • (5) http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20564502, Blueberry anthocyanins and pyruvic acid adducts: anticancer properties in breast cancer cell lines, Sept. 2012
  • http://nutritiondata.self.com/facts/fruits-and-fruit-juices/1851/2
  • http://www.2020site.org/fun-facts/Blueberry-Fun-Facts.html
  • http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=8
  • (6) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10995120
  • (7) http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf801381y
  • (8) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15186133
  • (9) http://www.intechopen.com/books/new-research-directions-in-dna-repair/dna-damage-dna-repair-and-cancer
  • (10) http://carcin.oxfordjournals.org/content/28/8/1800.long
  • (11) http://jn.nutrition.org/content/140/9/1582.long
  • (12) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23319811
  • (13) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19057194
  • (14) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4192974/
  • (15) http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ana.23594/abstract
  • (16) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18066143
  • (17) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17261891
  • (18) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3139238/
  • (19) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3583121/
  • (20) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3544045/
  • (21) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18680631
  • (22) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19670079
  • (23) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22197903
  • (24) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19770673

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 2 Ortalama Puan: 3]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.