Nane

Taze nane yaprakları...

Nane Nedir? Nane Neye İyi Gelir?

Nane en iyi bilinen ve sık kullanılan baharatlardan biridir. Sadece yemeklere lezzet ve aroma eklemesi için kuru veya taze olarak değil, aynı zamanda sağlığa olan faydaları sebebiyle de kullanılır. Bilimsel adı
Mentha x piperita olan nane, ballıbabagiller familyasındandır, kökeni Asya ve Akdeniz coğrafyasıdır. (2) Nane kelimesi aynı zamanda 20’ye yakın çok yıllık bitkiyi adlandırmak için kullanılır.

Ülkemizde nane olarak en yaygın satılan nane türü biberi nane olan
Mentha x piperita’dır. Nane türleri arasında en popüler ikinci tür ise bahçe nanesidir. (1) Nane ve bahçe nanesi arasındaki farklar aşağıdaki gibidir.

  • Nane (Biberi Nane/Peppermint/Mentha x piperita): Bilinen klasik nane kokusunu veren türdür. Kuru veya taze olarak kullanılabilir. %40 oranında mentol içerir. (4)
  • Bahçe Nanesi (Spearmint/Mentha spicata): Kendiliğinden yetişmesine sık rastlanır. Sakızlarda ve diş macunlarında kullanılması yaygındır. Taze olarak salatalarda tercih edilir. Mentol oranı %.05 iken karvon oranı çok daha yüksektir, kokusunu carvone maddesinden alır. (4)

Sakinleştirici ve rahatlatıcı bir bitki olan nane, antioksidanlar açısından çok sayıda besine kıyasla daha zengindir ve çeşitli sağlık sorunlarında kullanılması yaygındır. Nanenin sağlık amacıyla taze veya kuru nane olarak, nane çayı, nane kapsülleri ve nane yağı olarak kullanımı bulunur. Nanenin bilimsel kaynaklara dayanan faydalarını aşağıda bulabilirsiniz.


Nanenin Faydaları Nelerdir?

1- Nane Besin Değeri Taşır: Naneyi büyük miktarlarda tüketmesek bile, taze nane iyi oranlarda besin değeri taşır. Sadece 6 gram taze nane (5):

  • 4 kalori,
  • 0.2 gram lif,
  • Günlük A Vitamini ihtiyacının %6’sını,
  • C Vitamininin %4’ünü,
  • Folik Asitin %2’sini,
  • Demir ve manganez ihtiyacının ise %2’sini ve %4’ünü karşılar. Detaylı besin değerleri için besin değerleri tablosuna göz atabilirsiniz.

Nane özellikle A vitamini ve antioksidanlar açısından zengin bir besindir. A vitamini göz sağlığı ve gece görüşü için kritiktir. Antioksidanlar ise vücudu serbest radikallerin sebep olduğu hücre hasarından korur.

2- İrritabl Bağırsak Sendromuna İyi Gelir: İrritabl bağırsak sendromu yaygın bir sindirim yolu düzensizliğidir. Karın ağrısı, gaz, şişkinlik ve bağırsak alışkanlıklarında değişikliklerle karakterize olur. IBS sıklıkla beslenme değişiklikleri ve ilaç kullanımıyla tedavi edilir ancak araştırmalar bitkisel çözüm olarak nane yağı kullanılmasının da yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Nane yağı mentol içerir ve mentolün IBS semptomlarını, sindirim yolundaki kasları rahatlatarak azalttığı düşünülüyor. (6, 7) 700 hastanın incelendiği bir bilimsel araştırmada nane yağı kapsülleri kullanan hastaların belirtilerinde büyük azalmalar gözlenmiştir. (8) Sonuçları değerlendirirken bu araştırmalarda taze nane yaprakları değil nane yağı kapsülleri kullanıldığı göz önüne alınmalıdır.

3- Hazımsızlığı Rahatlatır: Nane ayrıca hazımsızlık ve mide bozulması gibi diğer sindirim problemlerinde etkili olabilir. Birden fazla araştırma yemeklerle beraber tüketilen nanenin veya nane yağının yemeklerin midede kalma süresini kısaltarak hazımsızlık sorununa iyi geldiğini belirtiyor. (9) Bir araştırmada bu etkilerin gözlenmesi için hazımsızlık yaşayan kişiler kapsül halinde nane yağı ve kimyon yağı kullanmış ve tedavi sonucunda ilaç tedavisine çok benzer sonuçlar elde edilmiştir. (10)

4- Beyin Fonksiyonlarını İyileştirir: Sindirmenin yanı sıra nane yağının aromasının da beyin sağlığını güçlendirmek gibi faydalar sağladığı iddiaları vardır. 144 genç yetişkinin katıldığı bir araştırmada 5 dakika boyunca nane yağı aroması koklayan kişilerde, girdikleri test sonuçlarına göre hafıza gücünde önemli artışlar ölçülmüştür. (11) Bir diğer araştırma nanenin araba kullanırken tetikliği artırdığını, anksiyete, moral bozukluğu ve halsizliği giderdiğini belirtmektedir. (12)

5- Emzirme Ağrılarını Azaltır: Emziren anneler zaman zaman ağrılı ve çatlamış meme başı sorunları yaşayabilir ve bu durum emzirmeyi ağrılı ve zor bir hale getirebilir. Araştırmalara göre nanenin (biberi nane) cilde uygulanması emzirme kaynaklı ağrıları rahatlatır. Bu araştırmalarda emziren anneler göğüslerine her emzirmeden sonra çeşitli formlarda nane uygulamıştır ve özellikle büyük bölümü nane yağı kullanmıştır. Bir araştırma nane suyunun her emzirmeden sonra kullanılmasının çatlakları önlediğini ve ağrıyı azalttığını belirtmektedir. (13) Bir diğer araştırma nane jeli kullanan kadınlardan sadece %3.8’inde çatlaklar oluştuğunu bu oranın lanolin kullananlarda %6.9 ve plasebo kullananlarda ise %22.6 olduğunu göstermiştir. (14)

6- Soğuk Algınlığına ve Tıkanıklığa İyi Geldiği Düşünülür: Çok sayıdaki soğuk algınlığı ve grip ilacı nane yağındaki birincil madde olan mentol içerir ve bir çok kişi mentolün etkili bir burun tıkanıklığı açıcı olduğunu düşünür. Ancak bazı araştırmalar mentolün tıkanıklık açıcı etkilerinin olmadığını göstermektedir. Buna rağmen aynı araştırmalar yine subjektif olarak burundan nefes almayı iyileştirdiğini belirtir. (15, 16) Yani aslında mentol dekonjestan olarak etki göstermese de kullananların burunlarından daha rahat nefes aldığını hissetmelerini sağlayabilir. Bu sayede soğuk algınlığı veya gribi olan kişiler biraz rahatlayabilir. Mentolün rahatlatıcı etkileri boğaz ağrısı üzerinde de etkili olabilir.

Nane bitkisi ayrıca içerdiği antioksidan ve anti-enflamatuar ajan rosmarinik asit sayesinde mevsimsel alerjilere karşı etkili bir bitkisel çözüm olabilir.

7- Ağız Kokusunu Giderir: Nane aromalı sakızlar ve şekerler ağız kokusunu gidermek isteyen kişilerin ilk tercihidir. Uzmanlar bu ürünlerin çoğunun ağız kokusunu birkaç saat boyunca maskelediğini düşünmektedir. Ancak bu ürünler sadece kötü kokuyu maskeler ve ağızda kötü kokuya sebep olan bakteri ve diğer maddeleri azaltmaz. (17) Diğer yönden nane çayı içmek veya taze nane yaprakları çiğnemek hem kötü kokuyu maskeler hem de antibakteriyel özelliklerinden dolayı bakterileri öldürür. Bu konuda nane yağı da oldukça etkili olabilir. (18)

8- Nanenin Cilt Bakımında Kullanılması: Nane etkili bir cilt temizleyici olabilir. Cildi rahatlatır, enfeksiyonların tedavisine yardımcı olur ve kaşıntıları azaltır. Sivilceleri azalttığı ve akne tedavisine yardımcı olduğu düşünülmektedir. Kaşınma önleyici özellikleri sebebiyle sivrisinek, arı türleri ve çeşitli böcek ısırıklarına karşı etkili olabilir. Rahatlatıcı etkileri ve iltihap azaltıcı olması sebebiyle şişmeleri azaltabilir.

9- Nane Zayıflamayı Kolaylaştırır: Nane sindirim enzimlerinin salgılanmasını artırarak besin emilimini optimize eder ve yağ yakımını artırır. Nane tüketiminizi artırarak vücudunuzdaki yağların daha kolay yakılmasını sağlayabilirsiniz.

10- Mide Bulantısını Tedavi Edebilir: Nane yaprakları, özellikle taze yapraklar mide bulantısı ve baş ağrısına karşı etkilidir. Çok sayıda kişi mide bulantısına etkili bir çözüm olarak mentol veya nane aromalı ürünleri tercih eder.

11- Ağrı Kesici Özellikleri Vardır, Baş Ağrısını Rahatlatır: Nane ağrı kesici özellikler gösterir ve özellikle baş ağrısında etkili olabilir. Nane yağı alna ve burna uygulandığında baş ağrısında hızlı bir rahatlama sağlayabilir.

Nanenin Yan Etkileri / Zararları

Nane ve nane yağı ağızdan besin miktarlarında veya tıbbi dozlarda kullanıldığında güvenli kabul edilir. (20) Bazı kişilerde nane ve ürünleri midede yanma ve alerjik reaksiyonlar yapabilir. Bu alerjik reaksiyonlar baş ağrısı, yüz kızarması ve ağız yaraları olabilir. Aşırı doz nane yağı toksik etkiler gösterebilir. Bebeklerin ve küçük çocukların yüzüne nane yağı uygulanması nefes almayı durduran spazmlara sebep olabilir. (19) Tıbbi amaçlarla nane kullanılırken aşağıdaki özel durumların bilincinde olunmalıdır ve doktorunuza danışmanız önerilir.

Gastroözofageal Reflü: Sindirim sorunlarınız gastroözofageal reflü hastalığı kaynaklı ise nane kullanmak semptomları kötüleştirebilir. (19)

Aklorhidri (Midenin hidroklorik asit salgısının yetersiz olması durumu.): Bu durumu olan kişiler enterik kaplı nane yağı tableti kullanmamalıdır. (20)

Hamilelik ve Emzirmede Nane Kullanımı: Besin miktarlarında kullanılması güvenlidir. Büyük tıbbi dozlar hakkında yeterli bilgi yoktur. Kullanmanız önerilmez.


Nanenin Besin Değerleri (5)

Nane100 Gram - Taze
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori70.0%3
Yağ Kaynaklı Kalori7.9
Toplam Yağ0.9 g%1
Doymuş Yağ0.2 g%1
Trans Yağ--
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum31.0 mg%1
Toplam Karbonhidrat14.9 g%5
Diyet Lifi8.0 g%32
Şeker~~
Protein3.7 g%7
A Vitamini4247 IU%85
Folat (Folik Asit)114 mcg%29
Riboflavin0.3 mg%16
C Vitamini31.8 mg%53
Niasin1.7 mg%9
Manganez1.2 mg%59
Demir5.1 mg%28
Kalsiyum243 mg%24
Potasyum569 mg%16
Bakır0.3 mg%16
Fosfor73.0 mg%7
Çinko1.1 mg%7

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Kaynaklar ve Referanslar

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 3 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.