Hıyar (Salatalık)

Birkaç doğranmış salatalık...

Salatalık Nedir? Neye İyi Gelir?

Dünyada en çok üretilen dördüncü sebze olan hıyar, kavun ve kabak ile beraber kabakgiller ailesindendir ve aslında teknik olarak bir meyvedir. %90’ı su olan bu besin hafif ve ferahlatıcı lezzetiyle mutfakların olmazsa olmazındandır. Büyük kısmı su olmasına rağmen yine de insan sağlığına oldukça değerli faydaları vardır.

Uzun ve sarılgan asmalarda yetişen sebzenin iki ana kategorisi vardır. Bunlar salatalık ve turşuluk hıyardır. Bu kategoriler içinde çok çeşidi olan bu sebzenin, çekirdeksiz varyasyonlarıyla karşılaşabilirsiniz. Doğal eşeysiz üremeyle çoğalan bu çekirdeksiz hıyar türleri satılsa da, çekirdeklerin içerdiği değerli besinlerden yoksundurlar.

Mısır, Yunan ve Roma antik medeniyetlerinde salatalık çok popülerdi ve sadece besin olarak değil, cilde olan faydalarıyla da övülmekteydi. O zamanlar salatalığın turşusunun yapılıp yapılmadığı hakkında kesin bir kanıt yok ancak salatalık turşusu yapmaya ilk başlayan medeniyetlerden birinin İspanyollar olduğuna inanılıyor.


Hıyarın Sağlığa Faydaları

Hindistan’da vahşi doğada kendiliğinden yetişen salatalık baş ağrısını gidermede geleneksel bir ilaç olarak kullanılıyordu. Sebzenin tohumlarının diüretik olduğu, suyunun cilde ve sivilcelere iyi geldiği ve gözlerdeki şişkinliği giderdiği bilinmekteydi. Bu eski bilgiler bilim adamlarını, sebzeyi tıbbın diğer alanları için incelemeye yöneltmiştir. Araştırmalara göre salatalık, K, C ve B5 (pantotenik asit) vitaminleri açısından zengindir ve manganez, potasyum ve magnezyum gibi mineraller içerir.

1- Kanser Riskini Düşürür: Lahana ve soğanda da bulunan lignan denen polifenollerin kalp hastalığı riskini düşürdüğü bilinmektedir. Ancak son bilimsel araştırmalar neticesinde, salatalığın da sindirim sistemindeki östrojenle ilgili bakterilerle alakalı güçlü lignanlar içerdiği ve göğüs, uterus, yumurtalık ve prostat gibi bir dizi kanser riskini düşürdüğü ortaya çıkmıştır. Ayrıca içerdiği diğer fitobesinler olan, cucurbitacinler sayesinde kanserli hücre gelişimini önemli ölçüde durdurur. (1)

2- Cilt Bakımı ve Sağlığına Faydalıdır: Salatalık silis (silisyum oksit) açısından zengindir. Bu bileşen güçlü ve sağlıklı dokular, bağlar, tendonlar, kıkırdak ve kemikler için önemlidir. Doktorlar genellikle salatalık suyunu içerdiği silis sebebiyle daha sağlıklı ve parlak bir cilt için önerirler. Salatalık özleri de güneş yanığı, göz altı şişmesi gibi cilt sorunlarında bölgesel olarak uygulanır. İçerdiği askorbik asit ve kafeik asit ile vücudun su kaybetmesini önler. Ayrıca sağlıklı saç uzaması, sedef hastalığı, egzama ve akne gibi cilt sorunlarına karşı etkilidir.

3- Kabızlığı ve Böbrek Taşını Önler: Salatalık lif ve suyun harika bileşimidir. Bu sayede vücudu kabızlık ve böbrek taşından korur. (2) Araştırmalara göre insanların büyük çoğunluğu lif kaynağı olması sebebiyle hıyarı salatalarda tercih eder. %90’ı doğal olarak arıtılmış su olan bu sebzenin içerdiği suyun kalitesi, sıradan sulara göre çok daha yüksektir.

4- Tansiyonu Kontrol Eder: Araştırmalara göre magnezyum, potasyum ve lif içeren besinler tüketen insanlarda kan basıncı normal değerlere çok daha yakındır. Bu bileşenleri içeren besinlerle beraber, deniz ürünleri ve düşük yağlı hayvansal besinler tüketildiğinde büyük ve küçük tansiyonda 5.5 ve 3.0 puan düşüş gözlenebilir.

5- Diyabeti Kontrol Eder: Salatalık diyabet hastaları tarafından yıllardır tüketilmektedir. Sebzenin glisemik endeksi sıfırdır ve salatalıkta bulunan karbonhidratlar şeker hastaları tarafından kolaylıkla sindirilir.

6- Kilo Kontrolüne ve Zayıflamaya Yardımcı Olur: Bir kase hıyar sadece 16 kaloridir ve besin değeri yüksektir. Ayrıca vücudun su ve elektrolit dengesine katkıda bulunur. İçindeki çözünebilir lif sindirim sürecini düzenler ve yavaşlatır. Bu sayede uzun süreli doygunluk hissi sağlayabilir. Kilo kontrolünde lif açısından zengin besinlerin tercih edilmesinin asıl sebebi budur.

7- Beyni Korur, Stresi Hafifletir: Salatalık fisetin dednilen anienflamatuar flavonoidi içerir ve araştırmalara göre bu madde beyin sağlığında önemli rol oynar. Hafızayı güçlendirebilir ve Alzheimer dahil yaşlanma kaynaklı gerilemelerden sinir hücrelerini korur. (5) İçerdiği B vitamini kompleksleri ve kaliteli su sayesinde stresin olumsuz etkilerine karşı koruma sağlar.

8- Sindirim Sağlığını Destekler.

9- Kalp Sağlığını Destekler: Salatalık potasyum içerir, bu mineral tansiyonu düşürebilir ve hücre içi ve dışı arasında potasyum dengesi olması vücudun düzgün işlev göstermesi için önemlidir. Hücrelerin iç kısmında dışına kıyasla potasyum yoğunluğu 30 kat daha fazladır. Bu elektrolit soyum ile etkileşime girerek sinirsel iletişim ve kas ve kalp fonksiyonlarında önemli rol oynar.

10- Genel Sağlığı Korur: Salatalığın harika temizleyici özellikleri bulunur. Birikmiş atık ve toksinleri vücuttan uzaklaştırmada etkilidir. Mesane, böbrek, karaciğer ve pankreas fonksiyonları için faydalıdır. Düzenli salatalık suyu içmek gut ve egzamaya iyi gelir. Kas esnekliğine, kan dolaşımına ve sinirlere olduğu kadar akciğer ve mideye de iyi gelir. Salatalık barbekü veya kızartılarak pişirilirse antioksidan özelliği yüksek miktarda artar.

Hıyarın Zararları / Yan Etkileri

Aşırı tüketimi; mide ve bağırsak sorunları, sinüzit, hiperkalemi (potasyum fazlalığı), sıvı kaybı ve zehirlenmeye benzer diğer semptomlara sebep olabilir.

Bazı kullanıcılarda, özellikle kavun, polen, papatya, muz ve ayçiçeğine alerjisi olanlarda alerji yapabilir.

Bu sebze hamilelikle yüksek oranlarda güvenlidir. Aşırı tüketiminden kaçınılmalıdır.

Hıyar (Salatalık) Besin Değerleri / 100 gram kabuklu – çiğ

Salatalık100 Gram-Kabuklu-Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori15
Yağ Kaynaklı Kalori1
Toplam Yağ0 g%0
Doymuş Yağ0 g%0
Trans Yağ--
Kolesterol0 mg%0
Sodyum2 mg%0
Toplam Karbonhidrat4 g%1
Diyet Lifi0.6 g%2
Şeker2 g
Protein1 g
K Vitamini%22
C Vitamini%5
Magnezyum%4
Potasyum%4
Manganez%3

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam şeklinize göre daha az veya fazla olabilir.

Köpekler Hıyar (Salatalık) Yiyebilir Mi?

Köpeklerinize vermek istemeyeceğiniz bazı besinler vardır ancak salatalık onlardan biri değildir. Zaman zaman, kontrol altındayken köpeklerin salatalık yemesi tamamen güvenlidir. Ancak bu besin, diyeti tamamlanmış köpeklere verilmeli ve köpek maması olarak düşünülmemelidir.

Salatalık içerdiği fitobesinlerle köpeğinizin kemik sağlığına, stres seviyesine, bağışıklık sistemine ve obezite riskinin azalmasına fayda sağlayacaktır.

Salatalık Hakkında Yapılan Bilimsel Araştırmalar

Bir araştırmada geleneksel kullanımlarından yola çıkılarak, hıyar özleri, serbest radikal etkisizleştirme ve analjezik özellikleri açısından incelenmiştir. Salatalığın bu aktiviteler için gerekli fitobesinleri sağlamakla kalmayıp, glikozitler, steroidler, flavonoidler, karbonhidratlar, terpenoidler ve tanen içerdiği bulunmuştur. (3)

Bitkilerde bulunan cucurbitacinlerin antikanserojen özellikleriyle beraber farmakolojik ve biyolojik faydaları olduğu belirlenmiştir. Ancak bir araştırmada cucurbitacinin ayrıca kanser hücrelerinin hayatta kalması ve çoğalması için gereksindikleri kanser sinyal yollarını inhibe edici güçlü etkileri olduğu bulunmuştur. Araştırmada sonuç olarak gelecekte cucurbitacinin antikanser ilacı olarak kullanılabileceği olasılığı olduğu belirtilmiştir. (4)

Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.