Rooibos Çayı (Kırmızı Çay)

Rooibos Çayı ve kurutulmuş rooibos yaprakları...

Rooibos Çayı Nedir? Neye İyi Gelir?

Rooibos çayı, kırmızı çay, kızıl çay, kızıl çalı çayı gibi farklı isimlerle de adlandırılan, Güney Afrika’ya özgü Aspalathus linearis çalı bitkisinden elde edilen bir bitkisel çaydır. Bu gün bu çayı elde etme yöntemi 100 yıl önceki yöntemle aynıdır. Çay bitkinin sadece genç sürgünlerinden elde edilir. Hasattan sonra gövde ve yapraklar fermente ve okside olmaya bırakılır. Bu oksidasyon ve fermantasyon sonucunda bitki kırmızımsı kahverengi rengini alır ve kullanıma hazır hale gelir. Çayın aynı zamanda fermente olmamış bir türü de vardır ve yeşil renkli, çimensi lezzetli olur. Yeşil rooibos daha çok antioksidan içerir ve fiyatı daha pahalıdır. Bitki çok sayıda besin ve doğal kimyasallar içerir, sağlığa geniş ölçekli faydalar sağlar. (1)




Harika lezzeti ve özel rengiyle beraber sağlığa faydalarıyla son yıllarda hızla popülerleşmiştir. Araştırmalara göre rooibos çayı; kanser, kalp hastalığı, erken yaşlanma ve diğer ciddi problemlerin görülme olasılığını önemli ölçüde düşürebilir.

Rooibos Çayının Sağlığa Faydaları

1- Polifenoller Açısından Zengindir: Rooibos anti-enflamatuar, antiviral ve mutasyon önleyici yetenekleri olan polifenoller içerir. Bu bileşenler yüksek antioksidan özellikler gösteren organik kimyasallardır. (2) Bitki kanser ve kalp hastalıklarına sebep olabilecek serbest radikalleri ortadan kaldırabilir. İçerdiği maddeler arasında aspalatin ve notofagin hayati öneme sahip antioksidanlardır ve bu çayı bağışıklık sistemini güçlendirmek ve çok çeşitli hastalıklara karşı vücudu korumak için harika bir içecek yaparlar.

2- Kafein İçermez: Çay tamamen kafeinsizdir ve uykusuzluk sorunu olanlara önerilir. (3) Uyumadan önce içilen bir bardak rooibos çayı daha iyi uyumanıza yardım eder. Diyetinizden kafeini kaldırarak stresinizi azaltabilir, ruhsal durumunuzu ve kalp sağlığınızı iyileştirebilirsiniz. Kafein bağımlılığı bu gün dünya genelinde çok yaygın bir alışkanlıktır ve kontrolsüz olunca bazı tehlikelere sebep olabilir. Organik kafeinsiz rooibos çayı size enerji verir ve sağlığınızı artırır.

3- Tansiyonu Düşürür: Rooibos stresi azaltması, sinir sistemini rahatlatması ve tansiyonu düşürmesiyle bilinir. (4) Bitki ayrıca bronkodilatatör (bronş açıcı) özellikler gösterir. Solunum sistemini rahatlatmakla kalmaz, tansiyonu da düşürebilir ve kalp krizi ve ateroskleroz gibi tehlikeli hastalıkları önleyebilir.

4- Kemik Sağlığını Artırır: Bitkinin içerisinde sağlıklı kemik yapısı ve güçlü dişler için gerekli olan kalsiyum, manganez ve florür bulunur. Vücudunuzda bu minerallerin miktarını artırarak artrit, osteoporoz ve kronik eklem ağrısı gibi sorunları azaltabilirsiniz. Manganez yeni kemik yapımında ve hasarlı hücrelerin onarılmasında gerekli olan enzimlerin salınımında rol oynar. Florür ise diş sağlığına fayda sağlar.

5- Kalp Sağlığını Artırır: Kuersetin rooibos çayında bulunan bir diğer güçlü antioksidandır ve bir dizi kalp sorununu önlemesiyle bilinir. (5) Doğal olarak bir antienflamatuardır, tansiyonu düşürür ve serbest radikalleri temizler. HDL (iyi kolesterol) kolesterolü artırır ve LDL (kötü kolesterol) kolesterolün arter ve kan damarlarının iç yüzeyine yapışmasını önler. Bitki ateroskleroz, kalp krizi ve felç gibi sorunları önleyebilir.

6- Koliği (Gaz Sancısı) Tedavi Eder: Bu çay kolik veya mide ağrısı çeken küçük çocuklarda kullanışlı olabilir. (6) Çayı daha lezzetli hale getirmek için içerisine biraz tatlandırılmış süt ekleyebilirsiniz. Çayın bu özelliği dünya çapında ünlenmesine sebep olan ilk faydasıdır. Yetiştiği ülke olan Güney Afrikalı bir çok kadın bebeklerde kolik rahatsızlığında çok rahatlatıcı olduğunu belirtmektedir. Bu faydasını sağlarken çayın kafein içermemesi de bir diğer iyi yanıdır. Bitkinin bu etkiyi tam olarak nasıl sağladığı bilinmese de asıl sebebin antienflamatuar özellikleri olduğu düşünülmektedir.

7- Diyabeti Kontrol Eder: İçerisinde bulunan nadir antioksidanlardan aspalatin bir dizi özellik gösterir. Kan şekerinin dengelenmesi, insülin direncinin azaltılması, kaslarda glukoz emilimi ve pankreastan insülin salgısını artırması bunlardan bazılarıdır. Bu özellikler tip 2 diyabet hastaları için koruyucu bir kalkan gibidir. Bitki kan şekerini dengeleyerek diyabet hastalarında görülebilen ani kan şekeri yükseliş ve düşüşlerini önler.

8- Cilt Bakımı: Çayda bulunan alfa hidroksi asit ve çinko cilt için çok iyidir. Vücudunuzda çıkan akne, sivilce, güneş yanığı ve diğer cilt sorunları için cilde rooibos çayı tozunu direkt olarak uygulayabilirsiniz. Alfa-hidroksi asit kırışıkları ve diğer erken yaşlanma belirtilerini azaltabilir ancak bu madde doğal ürünlerde nadir bulunur. (7) Kimyasal peelinglerde de bulunan bu maddeler cildi yenileme ve canlandırma etkisine sahiptir.  Bu gün alfa hidroksi asitin ticari olarak kullanılmasında bazı çelişen araştırmalar bulunmaktadır. Bu yüzden rooibos çayı gibi doğal kaynaklardan alınması daha iyidir.

9- Böbrek Taşını Önler: Böbrek taşı sorunu olan kişiler, bitki oksalik asit içermediği için istedikleri kadar çayını tüketebilir. Çoğu zaman insanlar böbrek taşı sorununu artırdığı için çok fazla çay içmekten kaçınır. Oksalik asit kristalleştirici bir maddedir ve böbrek taşlarını büyütebilir ve kalsiyum taşları oluşturabilir. Böbrek taşı sorunu olanlar bu sağlıklı içeceği gönül rahatlığıyla tüketebilir.

10- Anti Spazmodik Özellikleri Vardır: Rooibos çayı antispazmodik ajanlar açısından zengin bir kaynaktır ve şiddetli mide kramplarını ve karın ağrılarını geçirebilir. (8) Bu etkisinin sebebi K+ (potasyum) iyonlarını, kalsiyum aktivitesini antagonize etmeden aktifleştirmesidir. Bu sayede mide-bağırsak yollarındaki hiperaktivite azaltılabilir, ishal ve diğer bağırsak sorunları önlenebilir.

11- Alerjileri Tedavi Eder: Güney Afrika’nın çoğu bölgesinde, rooibos bitkisel çayı egzama, saman nezlesi, alerji kaynaklı bronşit gibi sorunların tedavisinde etkili olarak kullanılır. (9) Antienflamatuar özellikleri vardır, fenolik bileşikler içerir ve bu sebeple astım ve vücudun çeşitli bölgelerindeki bölgesel alerjik reaksiyonlarda reçete edilir.

12- Yaşlanmayı Geciktirir: İçerisinde bulunan antioksidanlar yaşlanma sürecini yavaşlatır ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Cilde, saçlara, kemiklere ve diğer organlara zarar verip onları dejenere eden serbest radikalleri temizlerler. Bu içecek vücudu genç tutmada en etkili çaylardan biridir. Oksidatif yan ürünlerin sinir yollarındaki olumsuz etkisini azaltarak bilişsel yeteneklerde anti-aging etkisi gösterir, konsantrasyon ve dikkati artırır. (10) 

13- İçecek Olarak Harika Bir Seçimdir: Susuzluğu gidermede harikalar yaratır, sporcular, hiperaktif çocuklar ve sık seyahat edenler için çok iyi bir seçimdir. Çoğu kişi çayı tatlandırıcısız kullanır. Tazeleyici bir içecek arayanlar için kafein içermeyen rooibos çayı ideal bir seçim olabilir.

14- Nadir Bulunan Besinler İçerir: Bitki quersetin ve bioflavonoidler gibi nadir bulunan besinler içerir ve kan dolaşımını iyileştirir.

Rooibos Çayının Yan Etkileri / Zararları

Çok sayıda faydasına rağmen bazı kişiler için yan etkileri olabilir. Güçlü bir çay olduğu için kemoterapi dahil bazı tedavilerle etkileşime girebilir. Östrojenik aktivitelerine dikkat edilmelidir. Eğer mevcut durumda karaciğer ve böbrek sorununuz varsa faydadan çok zarar verebilir. Bu durumlarda tedavi olarak değil önleyici olarak kullanılmalıdır.

Rooibos çayı gibi güçlü çayları diyetinize düzenli olarak eklemeden önce doktorunuza danışmanız önerilir. Aşağıda bazı önemli yan etkileri bulunabilir.

Karaciğer Enzimlerini Artırır: Bir araştırmaya göre günlük yüksek miktarlarda rooibos çayı tüketmek karaciğer enzimlerini artırır ve karaciğer sorunlarına yol açar. Karaciğer ve böbrek sorununuz varsa çayı kullanmadan önce doktorunuza danışın.

Östrojenik Aktivite: İçerisinde bulunan bileşenler östrojen aktivitesini artırabilir. Bu yüzden göğüs kanseri gibi hormon-hassas kanser geliştirme riski yüksek olan kişilere önerilmez.

Hamilelik ve Emzirmede Rooibos Çayı: Pittsburgh tıp merkezine göre hamilelikte rooibos çayı tüketmek güvenlidir ancak konu hakkında insanlar üzerinde yapılan bir araştırma bulunmamaktadır. Kullanılması bir dizi fayda sağlayabilir ancak güvenlik sebebiyle düzenli kullanmadan önce doktorunuza danışmanız daha iyi olur. Hamilelikte sıklıkla kullanılan tıbbi dozaj günde 3 bardak, 1-4 çay kaşığı arası çayla hazırlanan 10 dakika demlenmiş çayın tüketilmesidir. Dozaj için doktorunuza danışabilirsiniz. (11) 

Rooibos Çayı Besin Değerleri

Rooibos Çayı / Kırmızı Çay1 Bardak - 200 ml
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori1 cal%0
Toplam Yağ0 g%0
Doymuş Yağ0 g
Trans Yağ0 g
Kolesterol0 g
Sodyum7 mg%0
Toplam Karbonhidrat0.20 g
Diyet Lifi0 g%0
Protein0 g%0
Potasyum9 mg<%1
Folat1 µg%0.25
Demir0.08 mg%1
Çinko0.04 mg<%1
Kalsiyum2 mg%0.2
Florür0,22 mg
Kafein0 mg-



Kaynaklar / Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.