Rezene

Rezene Faydaları

Rezene nedir? Neye iyi gelir?

Güney Avrupa ve Akdeniz Bölgesi kökenli olduğu düşünülen, bilimsel adıyla Foeniculum vulgare miller veya bildiğimiz adıyla rezene, hafif ancak kolaylıkla ayırt edilebilen tadı ve kokusuyla bazen anason bazen de meyan köküne benzetilen bir bitkidir. Hiç beklenmedik yerlerde kendiliğinden yetişebilen bu bitkinin yiyecek olarak veya gargara, diş macunu gibi ürünlerde etken madde olarak kullanılması amacıyla ticari olarak yetiştirilmesi oldukça yaygındır. Avrupa, Rusya ve Amerika’da ülkemizdekinden daha yaygın olarak tüketilir. Bitkinin tamamı besin değeri taşır; yani açık yeşil olan gövdesi, saçaklı üst kısımları ve çiçeklerinde oluşan tohumları farklı şekillerde tüketilir. Rezenenin sebze olarak tüketimi yaygın olduğu kadar, rezene çayı ve tohumlarından elde edilen baharatı da ünlüdür. Ülkemizde bitki farklı yörelerde rezdene, sincibil, çumra, şumra, arapsaçı, irziyan ve mayana gibi isimlerle anılabilir.

Eski Çin Tıbbı’nda rezene konjesyon, konjonktivit (göz iltihabı), iştahı artırma, anne sütünü artırma gibi faydaları için kullanılmıştır. Rezene yağı mideyi rahatlatmada kullanılmış, ezilmiş tohumlarından yapılan rezene çayının ise yılan ve böcek ısırıklarına, besin zehirlenmesine ve boğaz ağrısına iyi geldiğine inanılmıştır.

Rezene kullanımı Avrupa’da özellikle etli ve patatesli yemekler ve salatalarda her geçen gün artmaktadır. Sebze çoğu bitkisel besinin olduğu gibi sadece lezzet olarak değil, sağlığa faydaları açısından da önemlidir.

Rezenenin Sağlığa Faydaları Nelerdir?

1- Kansızlığı Önler: Demir ve içerisinde bulunan amino asit histidin (1) sayesinde kansızlığın tedavisinde faydalıdır. Demir hemoglobinin içindeki en önemli bileşenken, histidin hemoglobin üretimini artırır ve kandaki bazı diğer bileşenlerin oluşturulmasında rol oynar.

2- Hazımsızlığa İyi Gelir: Özellikle Hindistan’da yemeklerden sonra rezene tohumu çiğnemek çok yaygındır. Bu sindirimi kolaylaştırmak ve kötü kokuyu gidermek için yapılır. Rezene yağında bulunan bazı bileşikler sindirim salgılarının üretimini ve besinlerin daha iyi emilimini sağlar.

3- Gazı Geçirir: Rezene, içindeki aspartik asidin gaz çıkarıcı özelliklerinden dolayı sıklıkla kullanılır. Rezene özü bu amaçla bebeklerden yetişkinlere kadar herkes tarafından kullanılabilir. Genellikle ilaçlarda, çocuk ve bebeklerde gaz çıkartmak ve ülser olmayan dispepsi (hazımsızlık) semptomlarını azaltmak için kullanılır.

4- Kabızlığı ve İshali Önler: Toz halindeki rezene tohumları kabızlığı giderebilir. (10) Bitki bağırsak hareketlerini düzenler, mide sıvılarının ve safranın salgılanmasını uyarır. Rezene karın ağrısı, ishal ve irritabl bağırsak sendromu ilaçlarının içinde yaygın olarak yer alır.

Rezene bakteriyel enfeksiyon kaynaklı ishale karşı içerdiği anetol ve sineol gibi maddeler sebebiyle etkili olabilir. (11) Ayrıca sindirim güçlüğü sebebiyle ortaya çıkan ishallerde sindirimi düzene sokan histidin amino asidi sayesinde faydalı olabilir.

5- Kanseri Önleyici Özellikler Gösterir: Çiğ sebzesi kansere karşı geniş olarak incelenmemiştir ancak rezene tohum özlerinin kanserle savaşma yetenekleri oldukça etkileyicidir. (2) Araştırmalara göre bu özler sadece tümörün gelişimini engellemekle kalmayıp, içerisindeki flavonoidler, alkaloidler ve fenollerle kanser tedavisi sırasındaki radyasyonun olumsuz etkilerine karşı da koruma sağlar. Rezene özünün bazı göğüs kanseri ve karaciğer kanseri türlerine karşı etkili olduğu bulunmuştur ancak hormon hassas kanserler üzerindeki etkileri tartışmalıdır ve çok sayıdaki doktor tarafından önerilmemektedir.

Bitkinin hem sebzesi hem de tohumu selenyum içerir. Selenyum karaciğerdeki enzim fonksiyonlarına katılarak vücutta kansere sebep olan bazı bileşiklerin uzaklaştırılmasını sağlar. İçerdiği C, A vitaminleri ve beta-karoten hücreleri serbest radikal hasarından koruyabilir, folat ise DNA hasarını onarabilir.

6- Tansiyonu Düzenler, Yüksek Tansiyona İyi Gelir: Düşük sodyum tuzu alımı tansiyonu düşürmek için çok önemlidir ancak tüketilen potasyum miktarını artırmak da damar genişletici ve rahatlatıcı özelliklerinden dolayı bir o kadar önemli olabilir. Araştırmalara göre dünya genelinde günlük potasyum ihtiyacını tam olarak karşılayan kişi sayısı %5’ten daha düşüktür. Ayrıca potasyum, kalsiyum ve magnezyumun tansiyonu doğal olarak düşürdüğüne ilişkin çok sayıda kanıt vardır. Rezene bütün bu mineralleri ve çeşitli nitratları içerdiğinden tansiyonun düşmesine yardımcı olur ve kalp sağlığını korur.

7- Kalbi Güçlendirir, Kolesterolü Düşürür: İçerdiği lif, potasyum, folat, C ve B6 vitaminleri ve fitobesinler kalp sağlığını artırır. İçerisinde önemli miktarlarda lif vardır ve lif kandaki toplam kolesterolü düşürür.

Bir araştırmaya göre günde günde 4,069 mg potasyum alan kişilerde (Yetişkinler için günlük potasyum ihtiyacı 4,700 mg/gündür.) iskemik kalp hastalığından ölüm riski %49 daha düşüktür. (8)

Rezenenin içerdiği B6 vitamini ve folat homosistein oluşumunu önler. Aşırı homosistein oluşumu kan damarlarına zarar verip kalp hastalıklarına yol açabilir.

8- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: 1 Kase rezene günlük C vitamini ihtiyacının %20’sini karşılar. C vitamini bağışıklık sistemi sağlığını artırır, cilt sorunlarına iyi gelir, kollajen oluşumuna yardımcı olur ve kan damarlarını korur. (3) İçerdiği selenyum vücudun savunma mekanizmasında rol alan hücrelerin üretimini artırır.

9- Vücut Genelinde Görülen İltihaplanmaları Azaltabilir: Kolin aktif bileşiği rezenede bulunan çok önemli bir besindir ve uyku, kas hareketi, öğrenme ve hafıza üzerinde olumlu etkileri bulunur. Bu bileşik kronik iltihaplanmaların azaltılmasında faydalı olabilir. (9)

10- Kolik Hastalığını (Gaz / Kalınbağırsak Sancısı) Tedavi Eder: İçerdiği anetol içinde bulunan thytoestrogenler sayesinde renal koliğin tedavisinde etkilidir. Ayrıda antispazmik özellikleri de tedaviye katkı sağlar.

11- Menstruasyonu Düzenler: Rezene adet gördürücü bir bitkidir ve hormon faaliyetlerini düzenleyerek adet görmeyi kolaylaştırır ve düzenler. PMS’in istenmeyen etkilerini azaltan çok sayıda ilacın ve ürünün içerisinde bulunur. Geleneksel bir ağrı kesici ve rahatlatıcıdır.

12- Göğüs Büyümesini Destekler: Rezene tohumlarında bulunan flavonoidler östrojen miktarını artırarak tetikleyici ve güçlendirici görevi görürler. Rezene tohumu göğüslerde yeni doku ve hücrelerin oluşmasını sağlayarak göğüslerin büyümesine fayda sağlar.


13- Göz Sağlığına İyi Gelir: Yemeklerde rezene kullanmak gözlerin iltihaplanmasını önleyebilir ve erken yaşlanma ve yaşlanma kaynaklı görme sorunlarının azalmasını sağlayabilir. Bunun sebebi önemli miktarda antioksidan, detoks etkisi olan bileşikler ve uyarıcılar içermesidir. Özellikle rezene yağında kobalt ve magnezyum gibi mineraller bulunur. Ayrıca içerdiği flavonoidlerle (4) oksidatif stres sonucu oluşan pigment hücrelerindeki ölümleri azaltabilir.

14- Solunum Hastalıklarına İyi Gelir: Tıkanıklık, bronşit ve öksürük gibi solunum sistemi hastalıklarına doğal balgam sökücüler olan sineol ve anetol içerikleri sayesinde iyi gelir. (5) Rezene tohumu ve tozu balgam atımına ve boğaz ve nasal yoldaki toksinlerin atılmasına iyi gelerek solunum sistemi hastalıklarında hızlı iyileşmeye fayda sağlar.

Rezenenin Yan Etkileri / Zararları

Rezene, besin miktarlarında tüketilmesi güvenli kabul edilen bir bitkidir. Rezene tüketmek amacıyla çayının, tohumlarının ve besin takviyelerinin kullanımı yaygındır. Kullanırken özel durumu olan kişilerin dozajı iyi ayarlaması gerekir. Kısa süreli kullanımlarda nadir olarak aşağıdaki yan etkiler raporlanmıştır.(12, 13, 14)

  • Mide bulantısı
  • Alerji
  • Menstrual akışta hafif artış.

Yüksek dozlarda rezene kullandıktan sonra nefes alma zorluğu ve kalp atışlarında düzensizlik yaşadığını belirten kişiler vardır. (15) Kullanırken aşağıdaki özel durumların farkında olunmalıdır.

Hamilelik ve Emzirme Süresince Rezene Kullanımı: Hamilelik esnasında kullanımı hakkında yeterli bilgi yoktur. Dünyanın bazı bölgelerinde geleneksel olarak kullanılmaktadır ancak bazı araştırmacılar tarafından kullanılması hormon seviyelerini etkilediği için potansiyel olarak riskli bulunmaktadır. Bazı kişiler rezenenin düşük, adet kanaması ve bebeklerde sinirsel hasara sebep olabileceğini öne sürmektedir. Hakkında yeterli araştırma yapılıncaya kadar kullanılması önerilmez. (15)

Emzirme süresince rezene kullanımı riskli kabul edilmektedir. Rezene çayı içtikten sonra çocuklarını emziren bir annenin çocuklarında sinirsel hasar oluştuğuna ilişkin bir rapor vardır. (16)

Kanama Düzensizlikleri: Rezene kanın pıhtılaşmasını yavaşlatır. Kanama düzensizliği olan kişilerde kanama riskini artırır.

Hormon-Hassas Durumlar: ( Göğüs kanseri, yumurtalık kanseri, rahim kanseri ) Östrojen gibi etki gösterebilir. Östrojenden olumsuz etkilenen durumu olanların kullanması tehlikelidir.

Rezene Besin Değerleri

Rezene Soğanı100 Gram - Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori31
Yağ Kaynaklı Kalori1.7
Toplam Yağ0.2 g%0
Doymuş Yağ0 g
Trans Yağ0 g
Kolesterol0 mg%0
Sodyum52 mg%2
Toplam Karbonhidrat7.3 g%2
Diyet Lifi3.1 g%12
Şeker0 g%0
Protein1.2 g%2
Vitamin C12.0 mg%20
Folat27.0 mcg%7
A Vitamini134 IU%3
Niasin0.6 mg%3
Pantotenik Asit0.2 mg%2
Potasyum414 mg%12
Manganez0.2 mg%10
Kalsiyum49.0 mg%5
Demir0.7 mg%4
Magnezyum17.0 mg%4
Fosfor50.0 mg%5
Bakır0.1 mg%3

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.


Rezene Hakkında Yapılan Bazı Bilimsel Araştırmalar

Bilim adamları bebek koliğinde (gaz/kalınbağırsak sancısı) düzenli olarak etkili tek ilaç olan Dicyclomine hydrochloride‘in tedavi edilen bebeklerin %5’inde ölüm dahil ciddi yan etkilere sebep olduğunu belirtmiştir. Bağırsak spazmlarını, ince bağırsakta etkili olarak azalttığı kanıtlanan rezene yağı 125 bebek üzerinde bir placeboya karşı test edilmiştir. Sonuçları ileri seviyede olumludur ve 62 hasta bebekten 42’si bu tedaviyle kolikten kurtulmuştur. (6)

Bir diğer bilimsel araştırma rezene özü içeren anti-aging kremi formülü üzerinde yapılmıştır. Daha sonra formül cildin nem oranı ve cilt yüzeyinin su kaybı açılarından değerlendirilmiş ve oldukça pozitif sonuçlar elde edilmiştir. Buna göre rezenenin anti-aging etkileri vardır. (7)

Kaynaklar / Referanslar

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 2 Ortalama Puan: 3]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.