Karanfil (Baharat)

Karanfil baharatı nedir? Karanfil neye iyi gelir?

Karanfil ağacında karanfil tomurcukları...
Ağacında karanfil baharatı tomurcukları

Karanfil, özellikle Asya kıtasında yaygın olan, çeşitli kullanımları bulunan bir lezzet katıcı ajan ve baharattır. Ülkemiz mutfağında ve Asya mutfaklarında farklı kullanımları bulunur. Basit olarak Mersingiller familyasından Syzygium aromaticum adlı ağacın çiçeğinin kurutulmuş tomurcuğudur, karanfil çiçekleri ile karıştırılmamalıdır. Ağacın sadece tomurcukları değil farklı kısımları da çeşitli şifalı özellikleri sebebiyle kullanılabilir, yaprakları ve ağacın çiçeklerinden elde edilen karanfil yağının kullanımları bulunur.

Asya kaynaklı diğer baharatlar gibi karanfilin de çok eskilere dayanan bir tarihi bulunur. (1) Bu baharatlar 13. ve 14. yy’larda yüksek fiyatlı ve günümüze kıyasla daha az ulaşılan baharatlardı. Sadece karanfil, kahve ve bazı diğer baharatların kontrolünü ele geçirmek için bu tarihlerde çok sayıda savaş yapılmıştır.


Karanfil baharatının faydaları nelerdir?

1- Daha İyi ve Kolay Sindirim: Sindirim enzimlerinin salgısını artırarak sindirimi kolaylaştırabilir. (2) Ayrıca gaz, mide rahatsızlığı, dispepsi ve mide bulantısına iyi gelir. Baharatlar kavrulabilir, toz hale gelmesi için öğütülebilir veya sindirim sorunlarında rahatlama sağlamak için bal ile birlikte kullanılabilir. Baharat ayrıca kronik ishal ve dizanteri için etkili bir çözüm olabilir.

2- Antioksidanlar Açısından Zengindir: Önemli vitamin ve mineraller içermesinin yanı sıra antioksidanlar açısından zengindirler. Antioksidanlar vücuda zarar veren oksidatif stresi azaltan bileşiklerdir. Karanfil önemli miktarlarda eugenol antioksidani ve C vitamini içerir.

3- Kansere Karşı Koruyabilir: Bazı araştırmalara göre karanfil baharatlarında bulunan bazı bileşikler kansere karşı koruyabilir. Bu bulguları onaylayan bilimsel araştırmalar vardır. Bir araştırmaya göre karanfil yağı yemek borusu kanserinde, kanser hücrelerinin %80’inde hücre ölümüne yol açmıştır. (3) Ancak bilinmelidir ki bu laboratuvar çalışmaları yüksek konsantrasyonlarda karanfil yağları kullanmıştır ve yüksek dozlarda karanfil yağı karaciğer hasarı yapabilir.

4- Bakterileri Öldürür: Antimikrobiyal özellikleri vardır ve bakteri vb. mikroorganizmaların çoğalmasını önleyebilir. Antibakteriyel özellikleriyle ağız sağlığına destek olur.

5- Karaciğer Sağlığını İyileştirebilir: İçerdiği faydalı bileşikler karaciğerin güçlenmesini sağlayabilir. Özellikle eugenol bileşiği karaciğer fonksiyonlarını iyileştirir, iltihaplanmaları azaltır ve oksidatif stresi düşürür. Yüksek dozların karaciğer hasarı yapabileceği unutulmamalıdır, örneğin bir vakada 5-10 ml karanfil yağı kullandırılan 2 yaşındaki bir erkek çocukta ciddi karaciğer hasarı oluşmuştur. (4)

6- Kan Şekerini Düzenler: Karanfil baharatı kandan hücrelere şeker alımını ve insülin salgısını artırır, insülin üreten hücrelerin fonksiyonlarını iyileştirir. (5) Dengeli bir diyetle beraber karanfil kullanıldığında şeker seviyelerinin kontrol edilmesine önemli katkı yapar.

7- Kemik Sağlığını İyileştirir: Düşük kemik yoğunluğu milyonlarca yetişkini etkileyen bir sağlık sorunudur. Bu durum kemik erimesine yol açabilir, kırık ve çatlak riskini artırır. Karanfilde bulunan vitamin ve diğer bileşikler kemik yoğunluğunun korunmasına yardımcı olur. Bitkinin 2 gramı günlük manganez ihtiyacının %30’unu karşılar, bu mineral kemik sağlığı için çok önemlidir. Araştırmalara göre 12 hafta boyunca manganez desteği kullanıldığında kemik mineral yoğunluğunda ve kemik gelişiminde artış gözlenir.

8- Mide Ülserlerini Azaltabilir: Karanfil mide ülserlerinin tedavisinde faydalı olabilir. Araştırmalara göre anti-ülser ilaçlarının etkilerine benzer etkiler göstermektedir. Ancak bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

9- Bağışıklığı Güçlendirir: Bağışıklık sistemini koruyan ve güçlendiren bitkilerden biridir. Kurutulmuş baharatlar beyaz kan hücreleri sayısını artırır, aşırı hassaslık sorunlarına iyi gelebilir.

10- Ağız Sağlığı: Diş eti iltihabı ve periodontit gibi diş eti hastalıklarında iyileşme için kullanılabilir. Bu baharatın özleri ağız patojenlerinin çoğalmasını önleyebilir. (6) Ağrı kesici özellikleriyle diş ağrılarına karşı da etkili olabilir.

11- Afrodizyak Özellikleri: Yunani tıbbına göre karanfil baharatları afrodizyak özellikler gösterir. (7)


12- Baş Ağrısını Azaltır: Baş ağrılarını azaltmak için kullanılabilir. 5-6 adet karanfilin tozu, bir tutam tuz ve bir bardak süt karışımının tüketilmesi baş ağrılarında hızlı ve etkili bir rahatlama sağlayabilir.

Karanfilin zararları / Yan etkileri

Karanfil baharatları besin miktarlarında tüketildiğinde güvenlidir. Çocuklarda karanfil yağı kullanılması güvenli olmayabilir, dozaja çok dikkat edilmelidir. Hamilelikte besin miktarlarında tüketilmesi güvenli kabul edilir.

  • Karanfil Yağı: Doğrudan kullanılmamalıdır. Arıtılmış su veya zeytin yağı ile seyreltilerek kullanılmalıdır.
  • Karanfil Sigaraları: Karanfil içeren sigaralar bir çok ülkede satılmaktadır. Bilinmelidir ki bu sigaraların sağlığa olan zararları daha yüksek olabilir.
Besin Değerleri

Karanfil lif, vitaminler ve mineraller içerir, hem bütün hem de toz halde kullanılması durumunda içerisinde önemli besinler vardır.

Bir çay kaşığı (2 gram) öğütülmüş karanfilde:

  • Kalori: 21 kcal
  • Karbonhidratlar: 1 gram
  • Lif: 1 gram
  • Manganez: Günlük ihtiyacın %30’u
  • K Vitamini: Günlük ihtiyacın %4’ü
  • C Vitamini: Günlük ihtiyacın %3’ü bulunur.

Bu vitaminlerin dışında karanfil baharatında; potasyum, kalsiyum, sodyum ve magnezyum, E vitamini, folat ve niasin bulunur. Düşük miktarlarda fosfor, demir, çinko, tiamin, riboflavin ve A vitamini yer alır.

Karanfilin Kullanımları

Karanfil Hindistan ve Çin’de binlerce yıldır sadece bir baharat olarak değil, aynı zamanda çok sayıda sağlık durumu için ilaç olarak kullanılmıştır.

  • Ayurvedik tıpta diş çürümesi ve ağız kokusu için kullanılmaktadır.
  • Çin tıbbında afrodizyak özellikleri sebebiyle kullanımı vardır.
  • Öğütülmüş karanfil iyileştirici etkileri nedeniyle küçük kesiklerde kullanılır.
  • Karanfil çayı solunum yolu tıkanıklarını rahatlatmak için kullanılır.
  • Karanfil yağının baş ağrısı, gaz ve deri çatlaklarını azalttığı düşünülmektedir.
  • Ayrıca etkili bir sinek ve böcek uzaklaştırıcıdır.

Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 4 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.