Hibiskus Çayı (Kerkede)

Kırmızı hibiskus (amber çiçeği)...

Hibiskus (Kerkede) Nedir? Neye İyi Gelir?

Hibiskus, ebegümecigiller familyasından çiçekli bir bitki türüdür. Hem ebegümecigiller familyası hem de hibiskus çiçeğinin adını verdiği alt familya, içerisinde yüzlerce bitki barındırır. Hatmi, gülhatmi ve ebegümeciyle fiziksel benzerlikler gösterse de yapraklarının ve çiçeğinin şekliyle kolayca ayırt edilebilir. Hibiskus (Hibiscus sabdariffa) veya diğer adıyla kerkede, özellikle bitkinin çiçeklerinden yapılan ve sıklıkla tıbbi amaçlarla kullanılan popüler hibiskus çayıyla tanınır.

Sarı hibiskus çiçeği...
Sarı Hibiskus. Hibiskusun 200’den fazla türü vardır. Antik mısırda susuzluğu gidermek ve serinlemek için içilirdi. Çay yapmak için en çok tercih edilen tür
Hibiscus sabdariffa’dır.

Çayının rengi yakut kırmızısıdır ve ekşi-tatlımsı bir tadı vardır, biraz kızılcığa benzetilebilir. Günümüzde çoğu satıcıda bitkiyi ve popüler çay ve kahve satan dükkanlarda ise çayını bulmak mümkündür. Çayı düşük kalorili ve kafeinsizdir ve oldukça lezzetlidir.

Çay yüksek tansiyon ve kolesterolü, rahatsız sindirim sistemini ve bağışıklık sistemini tedavi edebilir. Kanser riskini düşürür ve karaciğer sorunlarına karşı etkili olabilir. Anksiyete ve hipertansiyonu tedavi eden C vitamini, mineraller ve antioksidanlar açısından zengindir. Bitkinin diğer önemli faydalarını ve detayları alt başlıkta bulabilirsiniz.

Hibiskus Çayının Faydaları Nedir?

Hibiskus çayının bileşiminin %15 – %30’u arası organik asitlerden oluşmaktadır. Bu asitler malik asit, tartarik asit ve sitrik asittir. Bu bileşenler üzüm ve şarapta da bulunur. Aşağıda detaylı verilen faydalarının yanı sıra cilt sağlığına da iyi gelmektedir.

1- Tansiyonu Düzenler: 2008 yılında yayınlanan bir rapora göre hibiskus çayı tüketmek erken ve düşük seviye hipertansiyon hastalarında tansiyonu düşürmektedir. (1) Bilinenlere göre çay hipertansiyon hastalarında ve yüksek kardiovasküler risk taşıyan hastalarda oldukça etkilidir.

Antienflamatuar etkileri sayesinde, bu çay tansiyonu 10 puan düşürebilir. Bu büyük etkinin gerçekleşmesi için birkaç hafta boyunca günde 3 bardak tüketilmesi gerekmektedir. Bitki ayrıca idrara çıkmayı artıran ve yine tansiyonu düşürmede etkisi olan diüretik özellikler göstermektedir. (2)

2- Kolesterolü Düşürür: Vücutta kötü (LDL) kolesterol seviyelerinin düşmesine yardımcı olur ve vücudu kalp hastalıklarından ve damar hasarından korur. Bitkinin hipolipidemik ve hipoglisemik etkileri diyabet sorunu olanlar için oldukça faydalı olabilir. Bir araştırmaya göre tip II diyabet hastalığı olanların bu çayı düzenli tüketmesi kolesterol ve trigliseridi düşürüp tahmin edilmeyen hastalıklara yakalanma riskini azaltmaktadır. (3)

3- Karaciğeri Korur: Araştırmalar hibiskus çayının antioksidan özellikleriyle karaciğer hastalıklarını tedavi etmede yardımcı olabileceğini söylemektedir. (4)  Antioksidanlar vücutta hücre hasarına sebep olan serbest radikalleri etkisizleştirir ve organ ve dokuları korur. Bilinenlere göre hibiskus çayı bu etkileriyle genel sağlığa katkı sağlar ve ömrü uzatır.

4- Anti-Kanser Özellikleri Vardır: Bu çay hibiskus protokateşik asidi içerir ve bu madde anti-tümor ve antioksidan özellikler gösterir. Taiwan merkezli bir araştırmaya göre hibiskus kanserli hücrelerin büyümesini, apoptozu uyararak yavaşlatmaktadır. (5)

5- Antienflamatuar ve Antibakteriyeldir: Askorbik asit olarak bilinen C vitamini açısından zengin bir çaydır. Bu vitamin bağışıklık sisteminin çalışması için temel vitaminlerden biridir. Hibiskus çayı hem antienflamatuar özellikler gösterir hem de vücudu soğuk algınlığı ve gribe karşı korur. Rahatlatıcı etkileri sebebiyle ateşlenmenin verdiği rahatsızlığa karşı da kullanılır.

6- Adet Sancısını Rahatlatır: Bitkinin faydaları arasında adet ağrı ve sancısından rahatlama sağlaması da vardır. Ayrıca hormonal dengenin sağlanmasına fayda sağlar, menstruasyonda görülen ruhsal değişimleri, depresyon ve aşırı yeme semptomlarını azaltabilir.

7- Antidepresan Rolü Vardır: Çay antidepresan özellikler gösteren flavonoidler ve diğer fitobesinleri içerir. (6) Sinir sistemini rahatlatabilir, zihin ve vücutta rahatlama hissiyatı yaratarak anksiyete ve depresyon semptomlarını azaltabilir.

8- Sindirim Sağlığına İyi Gelir: Çoğu insan bu çayı hem idrar dengesini hem de bağırsak hareketlerini düzenlediği için sindirim sistemi sağlığı amacıyla içer. Ayrıca kabızlık tedavisinde kullanır. Mide ve bağırsak sisteminin sağlığını artırarak kolorektal kanseri önleyebilir.

9- Susuzluğu Geçirir, Vücudu Soğutur: Bitkinin çayı güçlü rahatlatıcı ve susuzluk giderici etkileriyle spor içeceği olarak kullanılır. Bu amaçla çayın soğuk versiyonu tercih edilir. Vücudu hızlı soğutma etkisine sahiptir.

10- Zayıflamayı Kolaylaştırır: Hibiskus çayı zayıflamaya yardımcı olur. (7) Eğer karbonhidrat açısından zengin bir diyetiniz varsa kilo almaya yatkınsınızdır. Ancak araştırmalara göre hibiskus özleri nişasta ve glukoz emilimini azaltarak zayıflamanıza yardımcı olabilir. Bitki karbonhidrat ve nişasta emilimini sağlayan amilaz enziminin üretimini kısıtlar. Bu sebeple bir çok zayıflama ürününde yer alır.

11- Hem Yaz Hem de Kış İçeceğidir: Hibiskus çayını hem sıcak hem de soğuk içebilirsiniz. Hazırlaması sadece dakikalar alır ve soğuk versiyonu da sıcak kadar lezzetlidir. Çayının nasıl hazırlandığını aşağıdan öğrenebilirsiniz.

Hibiskusun Yan Etkileri / Zararları

Besin miktarlarında ve ağızdan tıbbi miktarlarda tüketildiğinde çoğunlukla güvenlidir. Aşağıdaki yan etkilerden haberdar olmaz önemli olabilir.

Tansiyon: Bitkinin faydalarından biri tansiyonu düşürmesidir. Ancak zaten düşük tansiyonu olan kişiler için önerilmez. (8,9) Düşük tansiyon sorunu olan kişiler tarafından tüketilirse zayıflık ve baş dönmesi yapabilir hatta kalp veya beyne zarar verebilir.

Hamilelik, Doğurganlık ve Emzirme: Bitkinin çayı adet gördürücü (emenagog) etkilerinden ötürü hamile kadınlara önerilmez. (10) Hormon tedavisi görenlerin veya doğum kontrol hapı alanların tüketmeden önce doktorlarına danışmaları önerilir.

Halüsinasyon Etkisi: Bazı insanların çayı içtikten sonra sarhoşluğa benzer etkiler yaşadığı veya halüsinasyon gördüğü bilinmektedir. Üzerinizdeki etkilerinden emin olmadan önce araç kullanmanız vb. aktiviteler önerilmez.

Alerji: Bazı tüketicilerde gözlerde kızarıklık, saman nezlesi ve benzeri alerjik etkileri olabilir.

Diyabet: Kan şekerini düşürebilir. Diyabet ilacı kullananların çayın dozajını iyi ayarlamaları gerekmektedir. (11)

Ameliyat: Kan şekerine etki etmesi sebebiyle planlanmış ameliyatlardan 2 hafta önce tüketiminin durdurulması önerilir. (11)


Hibiskus Çayı Nasıl Hazırlanır?

1.A. Hibiskus Çayı Malzemeler:

  • 1 bardak taze hibiskus çiçeği veya 1/4 bardak kurutulmuş hibiskus çiçeği, isteğe bağlı olarak çiçek miktarını 2 katına kadar artırabilirsiniz.
  • 4 bardak su
  • 1/4 bardak bal veya damak tadınıza göre şeker veya tatlandırıcı
  • İsteğe bağlı siyah poşet çay
  • İsteğe bağlı nane, limon dilimi, tarçın çubuğu

1.B. Hibiskus Çayı Hazırlanışı:

  • Suyu kaynatın ve çiçekleri kaynamış suya ekleyin, isteğe bağlı olarak 1 siyah poşet çayı içerisine ekleyebilirsiniz.
  • Yaklaşık 10-15 dakika demlenmesini bekleyin.
  • Süzdükten sonra isteğe bağlı bal, şeker ve nane ve limon dilimi ekleyebilirsiniz.
  • Eğer isterseniz buzdolabında soğutup soğuk hibiskus çayı olarak da tüketebilirsiniz.

Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın
  • (1) http://jn.nutrition.org/content/140/2/298.short
  • (2) https://www.webmd.com/heart/news/20081110/hibiscus-tea-may-cut-blood-pressure
  • (3) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19678781
  • (4) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10762726
  • (5) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10856425
  • (6) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23087504
  • (7) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1950274/
  • (8) http://jn.nutrition.org/content/140/2/298.long
  • (9) http://www.telegraph.co.uk/news/health/news/4567107/Hibiscus-tea-could-help-cut-blood-pressure.html
  • (10) http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1471-0528.2002.t01-1-01009.x/full
  • (11) https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-211/hibiscus

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 3 Ortalama Puan: 3.7]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.