Kahve

Bütün kahve çekirdekleri

Kahve Nedir? Kahve Neye İyi Gelir?

Kahve ağacında kahve çekirdeği elde edilen kahve meyveleri

Kahve günümüzde, su ve çaydan sonra dünyanın en popüler 3. içeceğidir. Dünyada en çok kahveyi Finlandiyalılar tüketirken, Amerika nüfusu ikinci sırayı alır. Sağlığa faydaları ve yan etkileri farklı platformlarda sık sık tartışılır ve bu tartışmaların tamamını kahvenin oldukça faydalı olduğu yönündeki düşünceler kazanır. Araştırmalara göre modern dünyada yeterince sebze ve meyve tüketemeyen insanın en önemli antioksidan kaynaklarından biridir. Bu yazımızda kahvenin bilimsel araştırmalar neticesinde ulaşılan sağlığa faydalarından ve yan etkilerinden bahsediyoruz ancak önce “Kahve nedir?” sorusunu cevaplamakta fayda var.

Kahve, kökboyasıgiller familyasından Coffea cinsi ağaçların çekirdeklerinden farklı üretim ve farklı pişirme metotları neticesinde elde edilen bir içecektir. Kahve ağacı 9 metreye kadar boylanabilir. Çekirdek elde edilen meyveler bir döngü halinde olgunlaştığı için aynı kahve ağacında kahve çiçekleri, yeşil meyveler ve olgunlaşmış meyveler bir arada olabilir. Bu ağaçlar 100 yıla kadar yaşayabilir ancak en verimli yılları 7-20 yaşları arasıdır. Dünyada en çok kahve üreten ülkeler sırasıyla Brezilya, Vietnam ve Kolombiya’dır. (1, 2)


Hazır kahve tüketmektense, organik veya doğal espresso, filtre veya türk kahvesi tüketmek kahvenin faydalarından tamamen yararlanılmasını sağlayabilir. Hazır kahveler de faydalıdır ancak bu faydalar sınırlı olabilir, aşırı hazır kahve tüketmek bazı kişilerde daha kuvvetli yan etkiler yapabilir.

Kahvenin Faydaları Nelerdir?

1- Kahve Enerji Üretimini ve Zihinsel Performansı Artırır: Kahve tüketmek daha az yorgun hissetmenizi sağlayabilir ve enerji seviyelerini yükseltir. Bu etkinin sebebi uyarıcı madde kafein içermesidir. Kafein dünyada en çok tüketilen psikoaktif maddelerden biridir. (3) Kahve içtikten sonra kafein kan dolaşımına geçer ve oradan beyne ulaşır. Beyinde, kısıtlayıcı etkileri olan adenosin nörotransmitterini bloklar. Bu gerçekleştğinde norepinefrin ve dopamin seviyeleri artar, nöronların aktifliği yükselir. (4)

Çok sayıda kontrollü insan çalışmaları kahvenin beynin çeşitli fonksiyonlarını nasıl iyileştirdiğini göstermektedir. Bu fonksiyonlar arasında hafıza, ruhsal durum, dikkat, enerji seviyeleri, reaksiyon süresi ve genel zihinsel fonksiyonlar bulunur. (5, 6)

2- Kahve İçmek Yağ Yakımını Hızlandırır: Kafein neredeyse bütün ticari yağ yakıcı besin takviyelerinin içerisinde bulunur. Yağ yakımına yardımcı olan birkaç doğal maddeden biridir. Birden fazla araştırma kafeinin metabolizma hızını %3 ile %11 arasında artırdığını göstermektedir. (7) Diğer araştırmalar ise kafeinin obez bireylerde yağ yakımını %10, normal bireylerde ise %29 oranında artırdığını belirtiyor. (8) Ancak bu etkiler uzun süreli kahve tüketicilerinde giderek azalıp kaybolabilir.

3- Kahve Fiziksel Performansı Önemli Ölçüde Artırır: Kafein kandaki adrenalin seviyelerini yükseltir ve bu hormon vücudu fiziksel aktiviteye hazırlar. Aynı zamanda yağ hücrelerini yaktığı için vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlar. Bu etkileri nedeniyle fiziksel performansı ortalama olarak %11-12 oranında iyileştirir. (9) Spor salonuna gitmeden yarım saat önce bir kahve içmek iyi bir tercih olabilir.

4- Kahve Besin Değeri Taşır, İçerisinde Vitamin ve Mineraller Bulunur: Kahve çekirdeklerindeki besinlerin büyük kısmı bir bardak kahveye kadar ulaşır. Bir büyük fincan kahve (180 gr); günlük B2 vitamini ihtiyacının %8’ini, B5 vitamininin %5’ini, manganez ve potasyumun %2’sini, magnezyum ve niasinin %2’sini karşılar. (10) Bu miktarlar çok fazla olmasa bile, günde birkaç bardak kahve içen çok sayıda kişi olduğu için önemli olabilir.

5- Tip-2 Diyabet Riskini Düşürür: Bazı etkilerinden dolayı kahve tüketen kişilerde tip 2 diyabet riski büyük oranda düşüktür. Araştırmalara göre en çok kahve içen kişilerde diyabet görülme riski %23-50 daha düşüktür. Bir araştırma bu oranı %67 olarak göstermiştir. (11, 12, 13) 457,922 kişinin katıldığı toplam 18 bilimsel araştırmanın gözden geçirildiği bir incelemede günde içilen her 1 bardak kahvenin tip 2 diyabet riskinin %7 düşmesiyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. (14)

6- Alzheimer ve Demansa Karşı Koruyabilir: Yaşın ilerlemesiyle zihinsel fonksiyonlarda gerilemelere sebep olan farklı hastalıklar ortaya çıkabilir. Bu hastalıkların tedavi edilmesi veya önlenmesi beslenme alışkanlıklarıyla yakından ilgilidir. Hastalıkları önlemek için sağlıklı beslenme ve egzersiz çok önemlidir. Bunların yanı sıra kahve içmek ciddi anlamda faydalı olabilir. Birden fazla bilimsel araştırma kahve tüketen kişilerin Alzheimer’a yakalanma riskinin %65 daha düşük olduğunu göstermektedir. (15, 16)

7- Parkinson Riskini Düşürür: Parkinson, Alzheimer’dan sonra en yaygın görülen ikinci nörodejeneratif durumdur. Alzheimer hastalığında olduğu gibi bilinen tedavisi yoktur ve bu yüzden önleyici yaklaşımlar daha da önem kazanır.

Bazı araştırmalar kahve içen kişilerde Parkinson görülme riskinin %32-60 arası daha düşük olduğunu göstermektedir. (17, 18) Araştırmalara göre bu etkilerin sebeplerinden biri kafeindir, çünkü kafeinsiz kahve tüketenlerde bu etkiler görülmemiştir. (19)

8- Karaciğeri Korur: Karaciğer 100’lerce önemli fonksiyonu olan bir organdır. Hepatit, karaciğer yağlanması ve diğer bazı yaygın görülen hastalıklar özellikle karaciğeri etkiler. Bu hastalıkların çoğu siroza sebep olabilir. İlginç bir şekilde kahve karaciğeri siroza karşı koruyabilir. Günde 4 bardak veya daha fazla kahve içen kişilerde siroz görülme riski %80 daha düşüktür. (20, 21, 22)

9- Depresyona Karşı Savaşır, Mutluluk Verir: Depresyon sanılandan çok daha yaygın bir hastalıktır ve çok sayıda kişi depresyonda olduğunun tam olarak farkında olmayabilir. 2011 yılında Harvard’da yapılan bir araştırmaya göre günde 4 bardak kahve için kişilerin depresyona girme riski %20 daha düşüktür. (23) 208,424 kişinin incelendiği bir araştırmaya göre ise günde 4 bardak veya daha fazla kahve içen kişilerin intihardan ölme ihtimali %53 daha düşüktür. (24)

10- Kahve İçmek Çeşitli Kanserlere Karşı Koruyabilir: Kahve karaciğer kanseri ve kolorektal kansere (kalın bağırsak) karşı koruyabilir. Araştırmalar kahve tüketenlerin karaciğer kanserine yakalanma riskinin %40 daha düşük olduğunu belirtiyor. (25) Ayrıca cilt kanserine karşı koruyabilir.

11- Kalp Hastalığına Sebep Olmaz, Felç Riskini Düşürür: Kahve tüketmek tansiyonu yükseltir, bu doğrudur ancak yükseliş düşük etkili ve sadece 3-4 mm/Hg olur ve düzenli kahve tüketiminde yükseliş miktarı da giderek düşer. (26) Ancak tansiyondaki yükselişler bazı kişilerde kalıcı olabilir, bu yüzden aşırı kafein almaktan kaçınılmalıdır. (27) Bu bilgiden sonra araştırma neticelerini vermek gerekirse, kahve kalp hastalığı riskini artırmaz. (28) Tam tersi olarak kahve içen kadınlarda kalp hastalıkları daha az görülür. Ayrıca bazı araştırmalara göre kahve içenlerde felç riskinin %20 daha az olduğu gözlenmiştir.

12- Kahve Tüketmek Ömrü Uzatabilir: Kahve içenlerin daha az hastalandığı yönünde bazı düşünceler bulunur. Çeşitli gözlemsel araştırmalar da kahve tüketen kişilerin ölüm riskinin daha düşük olduğunu belirtmektedir. 18-24 yaş aralığındaki kişilerde yapılan geniş çaplı araştırmalara göre, kahve içen erkeklerde ölüm riski %20, kadınlarda ise %26 daha düşüktür. (29) Bu etkinin özellikle tip 2 diyabeti olan kişilerde daha güçlü olduğu görülmektedir. 20 yıllık bir araştırmaya göre, kahve içen diyabet hastalarında ölüm riski %30 daha düşüktür. (30)

13- Batı Diyetindeki En Büyük Antioksidan Kaynağıdır: İçerisinde bol fastfood bulunan standart bir batı diyetiyle beslenen kişiler için kahve diyetlerinin en sağlıklı parçalarından biri olabilir. Bunun sebebi kahve çekirdeklerinin antioksidanlar açısından zengin olmasıdır. Araştırmalara göre çok sayıda kişi kahveden, meyve ve sebzelerden olduğundan daha fazla antioksidan almaktadır. (31, 32) Kahve dünyadaki en sağlıklı içeceklerden biri olabilir.

14- Kahve İçmek Gut Hastalığı Riskini Düşürür: Kahve tüketen erkeklerde gut görülme riski daha düşüktür.

Kahvenin Yan Etkileri / Zararları

Kahve tüketmek çoğu yetişkin için güvenlidir. Kafein içeren kahve tüketirken aşırı kullanımdan kaynaklanan yan etkiler ve özel durumlarda kahve tüketmek hakkında bilgili olunmalıdır. Aşırı kahve tüketmek (33):

  • Anksiyete / Panik Atak
  • Uykusuzluk (Insomnia)
  • Sindirim Sorunları
  • Rabdomiyoliz (Kas hücrelerinin yıkımı)
  • Kafein Bağımlılığı
  • Yüksek Tansiyon
  • Yüksek Kalp Atış Hızı
  • Halsizlik
  • Sık idrar ve aciliyet hali
  • Kalsiyum eksikliği yapabilir.

Kahvenin Besin Değeri (10)

Kahve180 Gram / 1 Büyük Fincan - Öğütülmüş Kahve Çekirdeğinden Demlenmiş
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori1.8%0
Yağ Kaynaklı Kalori0.3
Toplam Yağ0.0 g%0
Doymuş Yağ--
Trans Yağ--
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum3.6 mg%0
Toplam Karbonhidrat0.0 g%0
Diyet Lifi--
Şeker--
Protein0.2 g%0
Riboflavin0.1 mg%8
Pantotenik Asit0.5 mg%5
Tiamin0.0 mg%2
Niasin0.3 mg%2
Folat3.6 mcg%1
Manganez0.0 mg%2
Potasyum87.2 mg%2
Fosfor5.3 mg%1
Magnezyum5.3 mg%1
Kafein71.2 mg

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Bir Günde Ne Kadar Kahve İçilmelidir? Ne Kadar Kahve Fazladır?

Kahvenin faydalarını tam olarak görmek için günde 1 bardaktan daha fazla içmek daha iyidir. Günlük olarak ne kadar kahve tüketileceği kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterebilir. O gün boyunca yapılan işe, o günkü beslenmeye ve içilen kahvenin türüne göre günlük optimal kahve miktarınız değişebilir.

Kahve tüketirken çoğu kişinin aklının bir köşesinde acaba çok fazla mı oldu, zarar verir mi düşüncesi belirebilir. Günlük ne kadar kahvenin bünye için zararlı olduğu yine kişiden kişiye ve günden güne değişebilir. Ancak aşırı kahve tükettiğinizi yan etkilerin ortaya çıkmasıyla anlayabilirsiniz. Kahvenin yan etkileri bölümünde sıralanan, uykusuzluk, anksiyete, hızlı kalp atışı, bağımlılık gibi yan etki ve zararlara sebep olan kahve tüketimi için aşırı diyebiliriz. Yine diyabet, yüksek tansiyon, hamilelik ve emzirme sırasında kahve tüketimi, çocukların kahve tüketimi ve diğer çeşitli özel durumlarda kahve tüketirken bilinçli olunmalıdır.


Kaynaklar ve Referanslar
Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayınız.

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 3 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.