Darı

Bir kase darı tahılı...

Darı Nedir? Neye İyi Gelir?

Darı tarlası…

Darı bazılarımızın pek tanımadığı bir tahıl olabilir ancak dünya genelinde hem insan tüketimi için hem de hayvan yemi olarak büyük miktarlarda tarımı yapılmaktadır. Darı deyince Anadolu’nun bazı bölgelerinde mısır akla gelebilir. Yazımızın konusu olan darı, buğdaygiller familyasından bilimsel adı Panicum miliaceum olan ve ülkemizin çoğu bölgesinde yetişen mısırdan oldukça farklı bir tahıldır. Bozanın ham maddesi olan tahıl olmasıyla ünlüdür.

Darı üretimi genellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygındır ancak sert ve kurak iklimlerde yetişmesi sebebiyle bir çok ülke için ideal ekinlerden biri olmuştur. Afrika’da ortaya çıkmış ve on bin yıl önce dünyanın kalanına yayılmıştır. En büyük üreticileri sırasıyla Hindistan, Afrika ve Çin’dir. Geleneksel tahıl olarak ekmek ve diğer besin maddeleri yapımında kullanılabilir. İçerisinde önemli miktarlarda vitamin, mineral ve organik bileşikler bulunur. Darı son yıllarda, Çölyak hastalığı olan kişilerin ihtiyaç duyduğu glutensiz besin kaynağı olması sebebiyle ilgileri üzerine toplamıştır. Yani çölyak hastaları tarafından buğday yerine tüketilmeye uygundur. Tahıllar arasında en çok enerji, yağ ve B-vitamini içeren tahıldır.

Darının Faydaları Nelerdir?

1- Kalp Sağlığını Korur: Tam tahıl tüketimi ile kalp hastalıkları arasında ters bir orantı vardır. (1) Kalbini korumak isteyenler için darı tüketmek en iyi seçeneklerden biri olabilir. Organik buğdayın bulunabilirliğinin oldukça zorlaşmasıyla beraber darı tahılı dünya genelinde daha doğal olarak korunmuştur. Doğal tam tahıl tüketimi kalp krizi, felç ve ateroskleroz riskini düşürür. Bu besin ayrıca harika bir potasyum ve magnezyum kaynağıdır. Tansiyonu düşük tutar, kan dolaşımını optimize eder ve kardiovasküler sağlığı korur.

2- Kolesterolü Düzenler: Kolesterol seviyeleri kalp ve damar sağlığıyla paraleldir. Darı yüksek lif içeriğiyle harika bir kolesterol düşürücü diyet besinidir. Lif, sistemden kötü (LDL) kolesterolün atılmasını sağlarken, iyi kolesterol miktarını artırır. (2)

3- Diyabeti Önler: Diyabet dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkilemektedir. Darı bir çok ülkede temel besin maddelerinden biridir ve bu ülkelere diyabet oranı çok daha düşüktür. Bunun sebebi belki de darının tip 2 diyabet riskini düşürmesi olabilir. (3) Darının içerdiği magnezyum insülin ve glukoz reseptörlerinin etkinliğini artıran önemli minerallerden biridir. Magnezyum açısından zengin beslenen topluluklarda diyabet görülme oranı %30 daha düşüktür.

4- Glutensizdir, Çölyak Hastalarının Tüketmesi Güvenlidir: Çoğu tahıl gluten içerir ve çölyak rahatsızlığı olan kişilerde alerjik reaksiyonlara sebep olur. Çölyak olan kişilerde gluten intoleransı vardır ve buğday gibi temel besin maddelerini tüketemezler. Darı bu özelliğiyle çölyak hastalarına yardımcı olabilir.

5- Sindirime Yardımcı Olur, Prebiyotiktir: Lif açısından zengin olan çoğu besinin yaptığı gibi darı da mide ve bağırsak sistemini güçlendirir. (4) Kabızlık, aşırı gaz, şişkinlik ve mide krampı gibi sorunları önler. Sindirim sürecini düzenleyerek besin emilimini artırır ve gastrik ülserler gibi ciddi hastalıkları önleyebilir. Düzenli sindirim ve boşaltım, metabolik aktivitelerle yakından ilgili olan böbrek, karaciğer ve bağışıklık sisteminin sağlığını artırır.

Darı ayrıca sağlıklı bir prebiyotiktir. Yani darı bağırsaklarda yaşayan faydalı bakteriler için besin kaynağıdır. Bu sayede hem sindirim sağlığına hem de genel sağlığa katkıda bulunur.

6- Vücudu ve Organizmayı Temizler, Detoks Etkisi Vardır: Darı hakkında yapılan bilimsel araştırmalara göre fenol ve antioksidanlar açısından zengindir. (4) İçerdiği çok sayıda antioksidan toksinleri vücuttan uzaklaştırır. (4) Kuersetin, kurkumin, ellagik asit ve diğer faydalı kateşinler metabolizmadaki yabancı ajan ve zehirli maddelerin boşaltım yolları aracılığıyla atılmasına yardımcı olur, organlardaki enzim faaliyetlerini düzenler.

7- Astımı Önler: Araştırmalara göre darı ve ürünlerini tüketmek, astımı olan kişilerde yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır. Konu hakkındaki bazı kanıtlar tartışmaya açık olsa da; darı tüketen çocuklarda daha az hırlama ve astım ataklarında %15 düşüş gözlenmiştir. Buğday yaygın bir alerjendir ve astım ve hırlama ile ilgilidir. Darı bu olumsuz alerjik etkileri göstermez.

8- Kanseri Önleyebilir: Serbest radikaller, oksidatif hasara sebep olur ve hem iç hem de dış dokulara zarar verir. Oksidatif hasar kanser ve çok sayıda diğer hastalığın sebeplerindendir. Darı antioksidan açısından zengindir ve sağlıklı hücrelerin kanserli hücrelere dönüşmesini önleyen kuersetin, selenyum ve pantotenik asit gibi antioksidan besinleri içerir.

Ayrıca birçok araştırma yeterli lif alımının kanser riskini düşürdüğünü göstermektedir. Yeterli miktarda lif tüketen kadınlarda göğüs kanseri görülme riski, tüketmeyenlere göre çok daha düşüktür.

9- Anemiyi (Kansızlık) Önler: Kansızlık özellikle kadınlarda tehlikeli olabilir. Darıda bulunan folik asit (folat) ve demir, kırmızı kan hücrelerinin oluşumunda anahtar role sahiptir ve hemoglobin miktarının yeterli seviyede tutulmasına yardımcı olur. Darı ayrıca iyi bir, kan hücreleri üretiminde görev alan bakır kaynağıdır.

10- Vücut Dokularının Onarılmasına Yardımcı Olur: Fosfor vücut için hayati görevlere sahiptir. Vücuttaki hücre yapısının korunmasından sorumludur, kemiklerdeki mineral matrisinde görevlidir ve enerji kaynağı olan moleküllere yardımcı olur. Darı iyi bir fosfor kaynağı olarak bütün bu fonksiyonların yerine getirilmesine fayda sağlar. Fosfor ayrıca hücre membranlarının ve sinir sistemi yapılarının bir bileşenidir.

11- Safra Taşını Önler: Bazı araştırmalar çözünmez lifin safra taşı oluşumunu engellediğini belirtmektedir. Darı ve diğer çözünmez lif içeren besinlerin safra taşı riskini düşürdüğüne ilişkin de çok sayıda araştırma bulunur. Bu etkilerin sebebi lif sebebiyle bağırsaklardaki taşıma süresinin kısalmasıdır. Ayrıca safra taşına sebep olan safra asidi salgısını azaltır.

12- Protein Açısından Zengindir: 100 gram çiğ darı 11 gram, yani günlük protein ihtiyacının %22’si kadar protein içerir. Doğal darı aracılığıyla alınan protein kalitelidir. Özellikle gençlere, çocuklara, bebeklere ve vejetaryenlere faydalı olur.


Darının Yan Etkileri / Zararları

Darı normal miktarlarda tüketildiğinde güvenlidir. Geçtiğimiz bin yıllar boyunca milyonlarca kişi tarafından temel gıda maddesi olarak tüketilmiştir. Dikkat edilmesi gereken konulardan biri aniden darı ağırlıklı diyete geçildiğinde vücudun bu diyete alışmasının biraz zor olabileceğidir. Bu yüzden tamamen darı ağırlıklı diyete geçmeyi düşünenler bunu yavaş yavaş gerçekleştirmelidir.

Guatr Riski: Aşırı darı tüketmek bazı yan etkilere sebep olabilir. Darı guatrojen denen bir madde içerir ve tiroid hormonlarının üretimini ve iyot alımını ve kullanımını etkiler. Aşırı tüketim durumlarında guatra sebep olabilir. Sudan’da aşırı darı tüketimi sebebiyle guatr vakaları dünya geneline kıyasla çok daha fazla görülmektedir. Tiroid sorunları olan kişiler kontrollü tüketmelidir.

Darı Besin ve Kalori Değerleri (6)

Darı100 Gram - Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori378%19
Yağ Kaynaklı Kalori35.3
Toplam Yağ4.2 g%6
Doymuş Yağ0.7 g%4
Trans Yağ--
Kolesterol--
Sodyum5.0 mg%0
Toplam Karbonhidrat72.9 g%24
Diyet Lifi8.5 g%34
Şeker~~
Protein11.0 g%22
Folik Asit85.0 mcg%21
Tiamin0.4 mg%28
B6 Vitamini0.4 mg%19
Riboflavin0.3 mg%16
Niasin4.7 mg%24
Magnezyum114 mg%29
Bakır0.7 mg%37
Demir3.0 mg%17
Fosfor285 mg%28
Manganez1.6 mg%82
Potasyum195 mg%6
Selenyum2.7 mcg%4
Çinko1.7 mg%11

Dal Darının Evcil Kuşlara Faydaları

Darı temel besin maddesi olarak sadece insanlar için değil, hayvanlar için de oldukça besleyici bir gıdadır. Özellikle kuşlar dal darı tüketmeyi çok sever. Darı, kuşunuza verebileceğiniz en iyi tohumlardan biridir. Kuşlarda sindirim sorunlarına yardımcı olur, hayvan üzerindeki stresi azaltır. Özellikle yavrulama, büyüme ve tüy değiştirme dönemlerinde tüketmeleri faydalıdır.

Kuşlar eğer bulabilirlerse sürekli bu besinden tüketmek isteyecektir ancak aşırı tüketmeleri yağlanmalarına ve kilo almalarına yol açabilir. İçerdiği yüksek protein, vitamin ve mineraller hasta olan kuşlarınızın daha çabuk iyileşmesine fayda sağlar. Kuşların darı tüketimi, genel diyetlerinin %10’u olarak önerilmektedir.

Bazı kuşlar verdiğiniz darı tohumlarına ilgi göstermeyebilir. Darının doğada yetiştirilen çok farklı türleri bulunur. Farklı bir tür darı denemek bu sorunu çözecektir.

Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 3 Ortalama Puan: 5]

İlgili yazılar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.