Çemen Otu

Çemen Otu Tohumları

Çemen Otu Nedir? Çemen Otu Tohumu Neye İyi Gelir?

Çemen otu baklagiller familyasını ait, bilimsel adı Trigonella foenum-graecum (1) olan, çeşitli tıbbi sistemlerde geniş kullanım alanına sahip ve aynı zamanda günümüzde çeşitli mutfaklarda sıklıkla kendisine baharat olarak yer verilen bir bitkidir. Bitkinin hem taze ve kuru yapraklarının hem de tohumunun kullanımı yaygındır. 

Taze çemen otu yaprakları
Taze Çemen Otu Yaprakları

Ana vatanı Yakın Doğu, Güney Batı Avrupa, Çin ve Hindistan’dır. Ülkemizde özellikle İç Anadolu Bölgesinde yaygın olarak bulunur. Bitki 60-90 cm kadar boylanabilir. Yeşil yaprakları, küçük beyaz çiçekleri ve çemen otu tohumunu içinde barındıran küçük kılıfları bulunur. Binlerce yıldır alternatif tıpta ve Çin tıbbında cilt sorunlarını ve bir dizi diğer sağlık sorununu tedavi etmek amacıyla kullanılmıştır. (1)

Son yıllarda baharat olarak kullanılması yaygınlaşmıştır. Ayrıca kıvam artırıcı olarak yemeklerde, çeşitli özelliklerinden dolayı da sabun ve şampuanlarda kullanılır. Hafif tatlı ve fındıksı lezzetiyle tohumları ve tozu çok sayıda Hint ve Asya yemeğinde kullanılır.

Çemen Otunun Sağlığa Faydaları

1- Anne Sütünü Artırır: Çemen otu tohumunun en yaygın kullanım sebeplerinden birisi anne sütünü artırmak için güvenli bir seçenek olmasıdır. Anne sütü bebek gelişimi için en iyi besindir. (2) Ancak bazı sorunlar yetersiz miktarda süt üretimine sebep olabilir. Bu durumda genellikle ilaçlar kullanılsa da araştırmalara göre çemen otu doğal ve güvenli bir alternatiftir.

14 günlük 77 yeni annenin katıldığı bir araştırmada; çemen otu bitkisel çayı tüketen annelerde süt üretimi artmış ve bebekleri daha fazla kilo almıştır. (3) Bir diğer bilimsel araştırmada 66 anne 3 gruba ayrılmıştır. 1. grup çemen otu çayı, 2. grup aynı lezzetteki plaseboyu kullanmış ve 3. grup ise hiçbir şey kullanmamıştır. Araştırma sonucunda çemen otu kullanan grupta süt üretiminde nispeten büyük artış gözlenmiştir. Verilere göre çemen otu kullanan grupta kontrol süresinde pompalanan süt miktarı 34 ml’den 73 ml’e yükselmiştir. (4) Bu araştırmalarda çemen otu kapsül besin desteği yerine çemen otu çayı kullanılmışsa da besin desteği tablet ve kapsüllerinin de aynı etkiyi yapacağı bilinmektedir. (4, 5) Araştırmalar oldukça pozitif olsa da kullanmadan önce doktorunuza danışmanız önerilir.

2- Erkeklerde Cinsel İsteği ve Testosteronu Artırır: Erkeklerin çemen otu kullanmasındaki en yaygın sebeplerden biri testosteronu ve libidoyu artırmasıdır. Bir araştırmada deney grubu günlük 500 mg çemen otu kullanmış ve 8 hafta boyunca haftada 4 gün ağırlık çalışmıştır. Diğer grup ise çemen otu takviyesi kullanmadan ağırlık çalışmaya devam etmiştir. (6) Araştırmada çemen otu kullanan grupta testosteron seviyeleri artmış ve vücut yağı %2 azalmıştır. Diğer grupta ise testosteron seviyelerinde düşüş gözlenmiştir. (6)

Cinsel isteğin ve cinsel fonksiyonların araştırıldığı 6 haftalık bir çalışmada, 30 erkek günlük 600 mg çemen otu takviyesi kullanmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu, güçlendiğini ve cinsel fonksiyonlarının artığını belirtmiştir. (7)

3- Diyabet ve Kan Şekeri Kontrolüne Yardımcı Olur: Elde edilen bilgilere göre çemen otu hem tip 1 hem de tip 2 diyabetlerde faydalıdır. Sağlıklı bireylerde ise genel karbonhidrat toleransını artırma etkisi vardır. (8, 9)

Bir araştırmada tip 1 diyabet hastalarının öğle ve akşam yemeklerine 10 gün boyunca 50 gram çemen otu tohumu tozu eklenmiştir. Hastalarda 24 saatlik idrar kan şekeri klirensinde %54 oranında iyileşme ve toplam kolesterolde düşüş gözlenmiştir. (10) Bir diğer araştırmada çemen otu kullanan sağlıklı kişilerde tüketimden 4 saat sonra kan şekerinde %13.4 düşüş ölçülmüştür. (11) 

4- Sindirim Sorunlarını İyileştirir ve Kolesterolü Düşürür: Bitki mide bozulması, kabızlık ve midede iltihaplanma gibi bir dizi sindirim sorununa karşı etkili olabilir. İçerisindeki suda çözünen lifler kabızlığa karşı etkilidir. (12) Çoğunlukla antienflamatuar özellikleri sayesinde ülseratif kolit diyetlerinde bitkiye yer verilir. (13)

Ayrıca damar sertleşmesi, yüksek kolesterol ve trigliserid gibi kalp sorunlarına karşı faydalıdır. Diyabet sorunu olanlarda kolesterolün düşmesinde etkilidir.

5- Vücut İçindeki ve Dışındaki İltihaplanmaları Azaltır: Ağız ülseri, çıban, bronşit, cilt altı iltihaplanmalar, tüberküloz, kronik öksürük, kanser , böbrek sorunları, egzama, kepek, yaralanma ve gut gibi sorunlarda görülen iltihaplanmalara karşı etkilidir. International Immunopharmacology Dergisi’nde yayınlanan bir araştırmaya göre bitkinin iltihap sökücü ve antioksidan özellikleri artritli farelerde test edilmiş ve pozitif sonuçlar alınmıştır. Bu araştırmaya göre çemen otu doğal bir artrit tedavisi alternatifi olabilir. (14)

6- Beslenme Sorunlarına Yardımcı Olur ve İştahı Artırır: Baharatı lezzeti artırmasının yanı sıra iştah açıcı özellikler gösterir. Bir araştırmada çemen otu tohum özlerinin beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma boyunca besin tüketimi miktarı ve yemek yeme motivasyonu ve metabolik endokrin değişiklikleri ölçülmeye çalışılmıştır. Sonuçlara göre bitkinin tüketilmesi vücuda alınan besin miktarını ve yemek yeme motivasyonunu artırmıştır. Ancak raporda bitkinin anoreksi ve iştahsızlıkta önleyici tedavi olmadığı önemle belirtilmiştir. (15) Anoreksi vakalarında Maryland Tıp Merkezi Üniversitesi günde 3 sefer 250 – 500 mg arası çemen otu tüketilmesini önerir ancak çocuklar için güvenli olamayabileceği düşünülmektedir. Bu yüzden ilaçlarla veya yalnız başına çemen otu takviyelerini kullanmadan önce doktorunuza danışınız.

7- Antrenman Performansını Artırır: Bitkinin kreatin ile beraber kullanılmasının güç ve vücut kas – yağ kütlesi dağılımı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. 47 direnç antrenmanı yapan erkek vücut ağırlığına göre 2 gruba ayrılır. Bir gruba kreatin ve plasebo diğerine ise kreatin ve 900 mg çemen otu özü verilerek, grupların 8 hafta boyunca haftada 4 seferden direnç antrenmanı yapması sağlanır. Sporcuların vücut kas dağılımı, kas gücü ve anaerobik kapasitesi test edilir. Çemen otu alan grupta yağsız kütlede, bench press ve leg press gücünde önemli oranda artış ölçülür. Araştırma sonucuna göre çemen otu ve kreatin özü takviyeleri üst vücut gücünde ve vücut kas – yağ dağılımında önemli pozitif etkilere sahiptir. (16)




8- Menstrual Rahatsızlıkları Azaltır: Çemen otu adet dönemini kolaylaştıran ve ilgili semptomları rahatlatan önemli bir madde olarak kabul edilmektedir. Adet gördürücü özellikleri vardır.

9- Menopoz Belirtilerini Minimize Eder: Bitki kadın cinsiyet hormonu östrojene benzeyen diosgenin ve östrojenik izoflavonlar içerir. Östrojen kaybı menopoz semptomlarına sebep olurken; çemen otu tüketmek ruhsal değişimleri, depresyonu, ağrı ve normal olmayan acıkma durumlarını azaltmaya yardımcı olur. (17)

10- Kabızlığı rahatlatır.

11- Kolon Kanserini Önler: Çemen otu anti-kanserojen özellikler gösterir. (18) Bitkide bulunan steroid diosgenin özellikle kolon kanserinin önlenmesiyle ilgilidir. Ayrıca içerdiği saponinler, lif, tannin ve hemiselüloz kolesterolü düşürür ve safra tuzlarının kolondan tekrar emilmesini önler. Bu maddeler toksinleri kendine bağlayarak kolonun mukus dokusunu korur ve kalın bağırsağı olumsuz etkileyen kolorektal kanser ve diğer hastalıkların riskini düşürür.

Çemen Otunun Yan Etkileri / Zararları

Çemen otu ve ürünleri ağızdan besin miktarlarında alındığında güvenlidir. Ağızdan tıbbi amaçlarla büyük dozlarda kullanıldığında 6 aylık sürelerde güvenli olduğu bilinmektedir. Kullanımı sonucunda ishal, mide rahatsızlığı, şişkinlik, gaz, baş dönmesi, baş ağrısı ve idrarda akçaağaç şurubu kokusu yapabilir. Aşırı hassas kişilerde öksürük, terleme ve şiddetli alerjik reaksiyonlar yapabilir. Kan şekerini düşürebilir. (19)

Hamilelikte Çemen Otu: Besin miktarlarından fazla kullanıldığında büyük ihtimalle tehlikelidir. Bebek üzerinde doğum kusuruna sebep olabilir. (19)

Emzirme: Ağızdan kısa süreli tüketimi güvenlidir. Bir araştırmaya göre emzirme döneminde 21 gün boyunca günde 3 sefer 1725 mg çemen otu tüketilmesi herhangi bir yan etkiye sebep olmamıştır. (19)

Çocuklarda Çemen Otu: Çocuklarda kullanılmasının güvenli olmadığı düşünülmektedir. Bazı raporlara göre çocuklarda bilinç kaybına sebep olabilir. Çayını içen çocuklarda vücut kokusunu değiştirebilir. (19)




Çemen Otu Besin Değerleri

Çemen Otu Baharatı1 Yemek Kaşığı 11 Gram
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori35.5%2
Yağ Kaynaklı Kalori5.9
Toplam Yağ0.7 g%1
Doymuş Yağ0.2 g%1
Trans Yağ--
Kolesterol--
Sodyum7.4 mg%0
Toplam Karbonhidrat6.4 g%2
Diyet Lifi2.7 g%11
Şeker--
Protein2.5 g%5
Folat6.3 mcg%2
B6 Vitamini0.1 mg%3
Riboflavin0.0 mg%2
Bakır0.1 mg%6
Demir3.7 mg%20
Manganez0.1 mg%7
Magnezyum21.0 mg%5
Fosfor32.6 mg%3
Potasyum84.7 mg%2

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Çemen Otu Nasıl Kullanılır?

Çemen otunun çeşitli formlarda tüketilmesi yaygındır. En yaygın tüketim şekli çemen otu kapsülü ve hapıdır ancak çemen otu çayı tüketimi de sıklıkla tercih edilir. Ayrıca çemen otu tohumu tozu ve diğer malzemelerle karıştırılarak elde edilen lapasının kullanım alanları vardır.

Bitkinin en sık kullanım sebepleri, yeni annelerde süt üretimini artırmak, kan şekerini kontrol etmek, testosterone ve cinsel isteği artırmak ve iltihaplanmaları tedavi etmektir. ( 20, 21)

1- Anne Sütünü Artırmak İçin Çemen Otu Kullanılması: Diyetinize bitkisel takviye olarak çemen otunu eklemeden önce doktorunuza danışmanız önerilir. Bitki genellikle çemen otu kapsülü veya çemen otu çayı olarak kullanılır. En sık tercih edilen dozaj günde 3 sefer, 2 veya 3 adet kapsül tüketilmesidir. (Her biri 580 mg – 610 mg arası.) Çay olarak ise günde 1 ile 3 bardak arası sıcak veya soğuk olarak tüketilebilir. Çayı tohumla hazırlıyorsanız 1 çay kaşığı hafif ezilmiş çemen otu tohumu 1 bardak çay için yeterlidir.




2- Kan Şekerini Kontrol Etmek İçin Çemen Otu: Yaygın olarak kapsül formda, toz halinde / öğütülmüş veya çay olarak tüketilir. Tohum olarak kullanılırken günde 2.5 – 15 gram arası tüketilmesi önerilir. Miktar kilonuza ve aldığınız ilaçlara göre değişiklik gösterebilir. İlaçlarınızla olan etkileşim ve dozajın değerlendirilmesi için doktorunuza danışmanız gereklidir.

3- Erkeklerde Cinsel İstek ve Çemen Otu: Kapsül veya çay olarak veya tohumlar öğütülüp yemeklere eklenerek kullanılabilir. Kapsül kullanımında günlük 500 mg – 600 mg arası cinsel isteği artırmak için önerilen dozdur. Diğer bitkisel destekler kullanılıyorsa doğru doz için doktorunuza danışmanız önerilir.

4- Cilt İltihaplanması ve Yaralanmasında Çemen Otu Kullanımı: Yaralı veya iltihaplı deriyi rahatlatmak için genellikle kurutulmuş yaprakları öğütülerek veya taze yapraklar suda kaynatılarak hazırlanan macunlar kullanılır. Çemen otu tohumu tozunu diğer bitkilerle karıştırıp bu amaçla kullanabilirsiniz. Hazırlanan lapa cilt üzerinde 1-24 saat arası kalmalı ve yeterli iyileşme hissedilince alınmalıdır.

Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 7 Ortalama Puan: 3.9]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.