Bamya

Bir bütün ve bir doğranmış bamya

Bamya Nedir? Neye İyi Gelir?

Dokusu ve kıvamı nedeniyle çoğu insan baklayı sevmez ancak sebze yoğun besleyici özelliğiyle ve içerdiği lif oranlarıyla oldukça popüler bir besindir. Bilimsel adı Abelmoschus esculentus olan besin ebegümecigiller ailesinin bir üyesidir. Çoğu türü yeşilken bazıları kırmızı olabilir ve bazı türleri de pürüzsüz yüzeye sahiptir. Sert bir sebze olduğundan genellikle iyi pişirilerek ve haşlanarak tüketilir.

Bamyaya bazı yörelerde bamiye, yurt dışında bazı bölgelerde ise hanım parmağı (lady’s finger) denmektedir. Araştırmalara göre bitkinin anavatanı Güney Asya, Batı Afrika veya Etiyopya’dır ancak çelişen bilgiler de bulunmaktadır.

Bamyanın Faydaları Nelerdir

Bahçelerde çok bulunmayan bu sebze vitamin ve mineraller açısından oldukça zengindir. A, B, C, E ve K vitaminleriyle, kalsiyum, demir, magnezyum, potasum ve çinko içerir. (1) Yüksek lif içeriğiyle öne çıkar. Sağladığı faydaların büyük kısmı içerdiği mineral, vitamin ve organik bileşikler kaynaklıdır.

1- Sindirimi Artırır ve Kolaylaştırır: Belki de diyetinize bamya eklemenin en iyi yanı toplam lif alımındaki önemli artış olacaktır. (2) Bamyada bulunan lif besinlerin ve artıklarının sindirim sisteminde daha kolay ilerlemesini sağlar. Bu sayede mide bulantısı, mide ağrısı, kabızlık ve aşırı gaz gibi sorunlar önlenebilir. Ayrıca katı madde alımı olduğu için ishale de yardımcı olabilir. Bamya ile alınan lif vücuttaki aşırı kolesterolün temizlenmesini sağlar ve şeker emilimini düzene sokar.

2- Göz Sağlığını ve Görmeyi Artırır: Bamya yüksek oranda A vitamini ve xanthein ve lutein gibi beta karotenler içerir. (3) Bu besini diyetinize ekleyerek gözlerinizi maküler dejenerasyona ve katarakta karşı koruyabilirsiniz.

3- Cilt Bakımına Faydalıdır: A vitamini antioksidanları cildi korur, hızlı iyileşmeyi sağlar, yara izi ve sivilce izlerini ve kırışıklıkları azaltır. (4) Bunun sebebi bamyanın içerdiği güçlü antioksidanların cilde zarar veren serbest radikalleri vücuttan temizlemesidir.

4- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: Bu sebze bağışıklık sisteminizi ciddi anlamda güçlendirebilir. Hem C vitamini hem de antioksidanlar açısından zengindir. Bağışıklık sistemini destekleyen bu fitobesinlerin bamyadaki dengeli dağılımı vücudu patojenlerden ve bağışıklık sistemini zayıflatan diğer maddelerden koruyabilir.

5- Tansiyonu Düşürür: İyi bir vitamin ve mineral kaynağı olan bamya sağlığın temel elemanlarından olan potasyum içerir. Bu mineral vücuttaki sodyum ve sıvı dengesi için olmazsa olmazdır. Ayrıca damarların rahatlamasına, kardiovasküler sistem üzerindeki gerginliğin düşmesine ve tansiyonu düşürmeye fayda sağlar. (5) Bamya tüketerek kan pıhtısı, ateroskleroz gibi hastalıklardan etkilenme riskinizi düşürebilirsiniz.

6- Halsizliği Önler: Günümüzde halsizlik neredeyse normal görülecek duruma gelmiştir ama doğru ve dengeli beslenerek yorgunluk şikayetlerini tamamen azaltabilirsiniz. Bamya ve tohumları halsizlik sorunlarına çözüm olabilir. (6) İçerdiği antioksidan polifenoller ve flavonoidler karaciğerde glikojen depolanmasına etki eder. Glikojen vücudun enerji kaynağıdır ve dengeli depolanıp kullanıldığında yorgunluk şikayetleri önemli ölçüde azaltılır.

7- Diyabeti Kontrol Eder: Sebzenin kabuğu ve tohumları kan şekeri seviyelerini düşürür. (7) Bu etkiyi karbonhidrat sindiren enzimleri kontrol ederek, insülin hassasiyetini artırarak ve pankreastan yeterli insülin salgılanmasını sağlayarak gerçekleştirir. (8) Daha fazla insülin ve karbonhidratların daha az sindirilmesi kan şekerini önemli ölçüde etkileyebilir. Bir araştırmaya göre bamya, karbonhidratların bağırsaklarda glukoza dönüşmesini, enzim alfa-glukosidazı etkisizleştirerek engeller. (9)

8- Kemikleri Güçlendirir ve Aşırı Kanamayı Önler: Bamyada en çok bulunan vitamin K vitaminidir. K vitamini kemik sağlığı ve kanın pıhtılaşma kabiliyeti için önemlidir.

9- Gastriti Önler: H. pylori bakterisi mide duvarını enfekte ederek gastrite sebep olur. Bamya sebzesi ve suyunun yapışma önleyici bileşikleri midedeki bu bakterinin yüzeyine bağlanır. (10) Araya giren bu maddeler bakterinin yuvalandığı bölgeleri kapatır ve bakterinin çoğalarak zarar vermesini önler. Burada bu bağlanma durumunun faydalı bakteriler için de geçerli olabileceği şüphesi vardır. Bu durumun yan etkileri için konu hakkında yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor ancak sebzenin yaygınlıkla tüketildiği Asya ve Afrika ülkelerinde yüzyıllardır herhangi bir yan etki bulgusuna rastlanmamıştır.

10- Karaciğer Hastalıklarını Önler: Karaciğer vücudun en önemli detoks organıdır. Bamya tüketerek karaciğerinizi sağlıklı tutabilirsiniz. Bir araştırmaya göre farelerde görülen karaciğer hastalığı bamya ile etkili biçimde önlenmiştir. (11) Bamya özlerinin ağızdan kullanılmasının karaciğer hastalığına sebep olan serbest radikallerin etkisini azalttığı gözlenmiştir. Bunun sebebi karaciğer hücre membranlarının stabilize olarak zararlı serbest radikallere karşı kendilerini daha iyi savunması olarak açıklanmaktadır.

11- Astım Semptomlarının Kontrolüne Fayda Sağlar: Bamyanın astım hastalarına olumlu etkileri olduğu bilinmektedir. (12) Bazı kaynaklar bunun sebebinin sebzenin yüksek C vitamini içeriği olduğunu öne sürse de bu konu araştırılmaya devam etmektedir.

12- Güneşin Zararlı Etkilerine Karşı Korur: İnsan hücreleri üzerinde yapılan araştırmalarda bamyanın UV-B kaynaklı hücre bozulma ve ölümlerini azalttığı gözlenmiştir. (13)

13- Böbrek Hastalıklarını Azaltır: Böbrek hastalığı olan 417 kişinin katıldığı bir araştırmada bamya, böbrek hasarının bir belirtisi olan idrardaki yüksek protein seviyesinin azalmasını sağlamıştır. (16) Diyabet ile ilgili böbrek hastalığı olan 35 hastayla birlikte gerçekleştirilen bir araştırmada, bamya yine idrardaki protein seviyesini düşürmüş ve böbrek fonksiyonlarını iyileştirmiştir. (17)


Bamyanın Zararları / Yan Etkileri

Bamya normal ve yüksek miktarlarda tüketildiğinde güvenlidir. Yüksek oranda tüketildiğinde göz önüne alınması gereken tek yan etkisi yüksek oranda oksalat içermesidir. Oksalat mevcut böbrek ve safra taşlarına bağlanabilir ve bu taşların büyümesine, sağlık sorunlarının artmasına sebep olabilir. (14)

Kızarmış bamya tüketmek kolesterol seviyelerini yükseltebilir.

Fareler üzerinde yapılan deneylerde sebzenin testesteron ve luteinleştirici hormon gibi hormonların seviyelerini yükselttiği ve bununla beraber erkek doğurganlığını azalttığı gözlenmiştir. (15) Çocuk sahibi olmayı düşünen erkeklere aşırı miktarlarda tüketmeleri önerilmez.

Ciltle temas ettiğinde veya hasat sırasında cilt alerjisine sebep olabilir.

Bamyanın Besin Değerleri

Bamya100 Gram - Çiğ
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori33
Yağ Kaynaklı Kalori0.8
Toplam Yağ0.1 g%0
Doymuş Yağ0.0 g%0
Trans Yağ~~
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum8.0 mg%0
Toplam Karbonhidrat7.0 g%2
Diyet Lifi3.2 g%13
Şeker1.2 g
Protein2.0 g%4
K Vitamini53.0 mcg%66
C Vitamini21.1 mg%35
Folat88.0 mcg%22
Tiamin0.2 mg%13
Manganez1.0 mg%50
Magnezyum57.0 mg%14
Potasyum303 mg%9

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Yaşam tarzınıza göre kalori ihtiyacınız daha az veya fazla olabilir.


Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın
  • (1) http://www.bioline.org.br/request?nd07019
  • (2) http://faculty.mu.edu.sa/public/uploads/1345994314.4617%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%81%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A9.pdf
  • (3) http://14.139.155.167/test5/index.php/kjas/article/view/5493
  • (4) http://www.medwelljournals.com/fulltext/?doi=rjbsci.2010.310.313
  • (5) http://www.ajol.info/index.php/ajb/article/view/92077
  • (6) Xia, Fangbo, Yu Zhong, Mengqiu Li, Qi Chang, Yonghong Liao, Xinmin Liu, and Ruile Pan. “Antioxidant and anti-fatigue constituents of okra.” Nutrients 7, no. 10 (2015): 8846-8858.
  • (7) Khosrozadeh, Maryam, Naval Heydari, and Malihe Abootalebi. “The Effect of Abelmoschus Esculentus on Blood Levels of Glucose in Diabetes Mellitus.” Iranian journal of medical sciences 41, no. 3 (2016): S63.
  • (8) Sabitha, V., S. Ramachandran, K. R. Naveen, and K. Panneerselvam. “Antidiabetic and antihyperlipidemic potential of Abelmoschus esculentus (L.) Moench. in streptozotocin-induced diabetic rats.” Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences 3, no. 3 (2011): 397.
  • (9) Thanakosai, Wannisa, and Preecha Phuwapraisirisan. “First identification of α-glucosidase inhibitors from okra (Abelmoschus esculentus) seeds.” Natural product communications 8, no. 8 (2013): 1085-1088.
  • (10) Messing, Jutta, Christian Thöle, Michael Niehues, Anna Shevtsova, Erik Glocker, Thomas Borén, and Andreas Hensel. “Antiadhesive properties of Abelmoschus esculentus (Okra) immature fruit extract against Helicobacter pylori adhesion.” PloS one 9, no. 1 (2014): e84836.
  • (11) Alqasoumi, S. I. “‘Okra’Hibiscus esculentus L.: A study of its hepatoprotective activity.” Saudi Pharmaceutical Journal 20, no. 2 (2012): 135-141.
  • (12) Garcia-Larsen, Vanessa, Rhonda Arthur, James F. Potts, Peter H. Howarth, Matti Ahlström, Tari Haahtela, Carlos Loureiro et al. “Is fruit and vegetable intake associated with asthma or chronic rhino-sinusitis in European adults? Results from the Global Allergy and Asthma Network of Excellence (GA 2 LEN) Survey.” Clinical and translational allergy 7, no. 1 (2017): 3.
  • (13) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27279697
  • (14) http://www.actahort.org/books/123/123_9.htm
  • (15) https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C27&q=METHANOLIC+EXTRACTS+OF+THE+FRUIT+OF+ABELMOSCHUS+ESCULENTUS+%28OKRO%29+CAUSES+INCREASE+IN+THE+SERUM+CONCENTRATION+OF+SOME+REPRODUCTIVE+HORMONES+AND+DECREASES+TOTAL+SPERM+COUNT+IN+MALE+ALBINO+WISTAR+RATS&btnG=
  • (16) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24631042
  • (17) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7640495

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.