Annatto (Atsuete)

Annatto veya arnatto bitkisinin tohumları...
Annatto Nedir? Neye İyi Gelir?

Annatto, achiote veya atsuete ağacının meyvesinin tohumlarından elde edilen, bir gıda boyası ve baharattır. Bitki, bilimsel adı Bixa Orellana olan ve Orta ve Güney Amerika’da yetişen küçük bir tropik ağaç veya çalıdır. Annatto adının dışında, arnatto, ruj çalısı, ruj ağacı, atsuete, achiote gibi isimlerle anılır. Bitkinin çiçekleri beyaz veya parlak pembe iken meyveleri kahverengi veya kırmızı olup dikenlerle kaplıdır. Bu dikenli kapsüller kuruyup açıldığında kırmızı tohumları ortaya çıkar. Bu tohumlar sarıdan kırmızıya ve mora doğal renklendirici olarak kullanılır ve E160b adlı gıda boyası bu tohumlardan elde edilir.


Annatto, ruj çalısı veya atsuete bitkisi...
Annatto tohumları bu dikenli meyvenin içerisinde yer alır.

Bitkiyi ünlü yapan etkenlerden bir diğeri dünya nüfusunun önemli bir bölümü tarafından baharat olarak kullanılmasıdır. Küçük miktarlarda kullanıldığında çok güçlü bir lezzet eklemez ancak belirtilenlere göre bolca kullanıldığı zaman yemeklere ince bir bibersi lezzet ile beraber fındıksı ve tatlı bir aroma ekler. Baharatının kullanımı Latin Amerika ve Asya mutfağında yaygındır.

Bitki günümüzde, renklendirici olmasının yanı sıra tıbbi özellikleri sebebiyle de kullanılmakta ve antioksidan ve antikanser etkileri sebebiyle araştırılmaktadır. (1) Karayipler ve Orta Amerika kültürlerinde binlerce yıldır çeşitli hafif ve tehlikeli hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

Annattonun Sağlığa Faydaları Nedir?

1- Antimikrobiyaldir: İçerdiği güçlü antioksidanlar sebebiyle antimikrobiyal özellikler gösterir ve vücuttaki çeşitli patojen ve bakterileri öldürebilir. (2) Ayrıca çeşitli gıda kaynaklı hastalıklara karşı çok etkilidir.

2- Sağlıklı Sindirim Sağlar: Tohumların içerdiği yüksek lif oranı sindirim sağlığı için faydalıdır. (3) Lifler besinlerin düzgün emilimini ve bağırsaklarda kolay hareketini sağlar. Ayrıca kolesterolün düşmesine ve kandaki insülin ve glukoz seviyelerinin optimize edilerek diyabetin kontrol edilmesine yararlıdır. Bitki nesillerdir diyabet kontrolünde kullanılmıştır.

3- Kemikleri Güçlendirir: Önemli oranlarda kalsiyum içermesi sebebiyle, yaşla beraber görünen sorunları önlemek ve kemiklerin güç, dayanıklılık ve yoğunluğunu korumak için faydalıdır. (4) Kemik erimesinin önlenmesine yardımcı olur.

4- Doğum Kusurlarını Önler: Annattoda etkliyeci miktarda folat (folik asit) bulunur. Bu vitaminin çok sayıda önemli faydası vardır ancak muhtemelen en önemli etkisi yeni doğan çocuklarda görülen doğum kusurlarını önlemesidir. (5) Hamile kadınlara folik asit seviyelerini yükseltmeleri önerilmektedir.

5- Göz Sağlığına İyi Gelir: Yüksek karotenoid içeren annatto, göz sisteminde bir antioksidan görevi görür ve maküler dejenerasyon (yaşa bağlı göme kaybı), katarakt gibi hastalıkları önleyebilir. (6)

6- Cilt Bakımı: Bitkide bulunan tokotrienoller antioksidan olarak görev yapar ve cilt sorunlarının tedavisinde etkili olur. (7) Cildiniz için bir anti-aging çözümü arayışındaysanız, tohumlardan yapılan annatto macunu/kremi kırışıkları, lekeleri ve diğer kusurları azaltmak için bölgesel olarak kullanılabilir. Cildi sıkılaştırır ve genç bir görünüm sağlar.

7- Yaraları İyileştirir: Eğer cildinizde yanıklar ve yaralar varsa, annatto kremleri her türlü cilt sorununa karşı iyileşmeyi hızlandırmak için uygulanabilir. (8) Ayrıca yara izlerini azaltıcı etkileri bulunur. Doğal bir antimikrobiyal olması sebebiyle enfeksiyonları önler.

8- Mide Sorunlarını Rahatlatır: Baharat çoğunlukla mide rahatsızlığı, mide ekşimesi gibi sorunları rahatlatmak için kullanılır.

9- Balgam Söktürücüdür: Tohumlar balgam söktürücü özellikler gösterir. (9) Bu yüzden öksürük, astım ve bronşit gibi mukusun rahatsızlık verdiği hastalıkların tedavisinde kullanılır. Ciğerlerden balgamı temizler.

10- İdrar Sökürücüdür: Annatto yaprakları idrar söktürücü olarak daha iyi böbrek fonksiyonu sağlayabilir. (10) Kurutulmuş yaprak tozlarını günlük olarak tüketmek sizi tedavi edilemez böbrek sorunlarından ve sıtma ve ateşten korur.

11- Karaciğeri Korur: Annatto tohumları karaciğerin dengelenmesine, temizlenmesine ve güçlenmesine yardımcı olabilir. (11) Ayrıca karaciğer iltihaplanmasını azaltır. Bilim adamları bitkinin içerdiği biksin bileşeninin karaciğerdeki zararlı serbest radikalleri etkisizleştirdiğini göstermiştir.

12- Bel Soğukluğunu Tedavi Eder: Bitkinin tohumları yüzyıllardır bel soğukluğu tedavisi için etkili olarak kullanılmıştır. (12) Bu ağrılı ve kötü durumdan etkilenen kişiler bitkiyi ağızdan tüketebilir veya macun ve kremini bölgesel olarak uygulayabilir. (13)

13- Kanseri Önler: Norbiksin annatto tohumlarında bulunan pigmentlerden biridir ve güçlü bir antioksidan olarak bilinir. Son araştırmalara göre, kanserli hücrelere ve serbest radikallere maruz kalmış sağlıklı hücreler üzerinde anti-mutajenik etkileri vardır. Çeşitli kanserlerin yayılmasının önlenmesine yardımcı olabilir. (14)

Annatto Yan Etkileri / Zararları

  • Aşırı Duyarlılık: Aşırı duyarlı kişiler annattoya karşı alerjik reaksiyon gösterebilir, hatta bazı kişiler anafilaksi geçirebilir. (15) Bitkiye alerjiniz varsa tüketmeyin.
  • Hamilelik ve Emzirme: Yüksek duyarlı kadınlar annattoya alerjik olabilir. Hamilelik ve emzirme döneminde tüketilmesine ilişkin yeterli bilgi yoktur. Tüketmeden önce doktorunuza danışmanız önerilir.
  • İrritabl Bağırsak Sendromu: IBS sorunu yaşayan kişilerin durumunu daha da kötüleştirebilir.
  • Diyabet: Annatto kan şekeri seviyelerini yükseltebilir veya düşürebilir. Eğer diyabetiniz varsa ve annattoyu ilaç olarak kullanıyorsanız kan şekerinizi dikkatli biçimde izleyin. Bitkiyi kullanma durumunda diyabet ilaçlarınızın değişmesi gerekebilir.
  • Ameliyat/Kan Şekeri Seviyeleri: Kan şekeri seviyelerini ciddi oranlarda etkilediği için planlanmış ameliyatınızdan 2 hafta önce kullanmayı bırakmanız önerilir.

Annatto Kullanımları

Eski çağlardan günümüze kadar bitki farklı amaçlarla aşağıdaki şekillerde kullanılmıştır:

  • Kozmetik Ürünleri: Güzellik ve cilt bakım endüstrisi bitkiyi hem renklendirici hem de antimikrobiyal özelliklerinden dolayı kullanmaktadır.
  • Böcek İlacı: Bitki sinek ve sivrisinek ilacı olarak kullanılabilir.
  • İlaçlarda Kullanılır: Kapsül, vitamin ve haplara renk vermek için kullanılır.
  • Baş Ağrısı İlacı: Ezilmiş yaprakları hindistan cevizi yağıyla karıştırılarak, baş ağrısını geçirmek için alna uygulanır.
  • Baharat ve Boya: Çeşitli ülke mutfaklarında renklendirici ve baharat olarak kullanılır.
  • Annatto Yağı: Çekirdeklerden elde edilen yağ çoğu Asya yemeğinde temel bileşenlerden biridir.
  • Et Marinasyonu: Annatto kullanılarak renklendirilmiş baharatlar et marinesinde kullanılır.
Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın
  • (1) Rivera-Madrid, Aguilar-Espinosa, et al. US National Library of Medicine, Carotenoid Derivatives in Achiote Seeds: Synthesis and Health Promoting Prope
  • (2) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12801012
  • (3) http://journals.lww.com/jcge/Abstract/2002/07001/Diet_in_the_Irritable_Bowel_Syndrome.9.aspx
  • (4) https://europepmc.org/abstract/med/6675551
  • (5) https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/014067369190133A
  • (6) https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031942297004627
  • (7) https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814603001481
  • (8) http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1076/phbi.34.2.87.13201
  • (9) https://link.springer.com/article/10.1079/IVP2001284
  • (10) http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/10280
  • (11) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25299839
  • (12) http://ijpbr.org/form/2014%20Volume%201,%20issue%201/IJPBR-2014-1-1-17-20.pdf
  • (13) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24357022
  • (14) http://het.sagepub.com/content/25/5/267.short
  • (15) https://europepmc.org/abstract/med/1994783

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 0 Ortalama Puan: 0]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.