Ananas

Bütün ve dilimlenmiş ananas meyvesi...

Ananas Nedir? Neye İyi Gelir?

Ananas (Ananas comosus) harika lezzeti, farklı görünüşü ve sağlığa olan faydalarıyla öne çıkan tropikal bir meyvedir. Meyve ana vatanı olan Güney Amerika’da (Paraguay) 1555 yılında bulunmasıyla Avrupa yayılmıştır. (1) Ananas bazı kişilerin düşündüğü gibi ağaçta yetişmez. Ananas bitkisi ince ve sivri yapraklı, 1.5 metreye kadar boylanabilen bir bitkidir. Meyvenin oluşması 2 yılı bulur ve her bitkide 1 tane ananas büyür.

Ananas tarlası ve ananas bitkileri...
Ananas tarlası ve meyveler…

Bu ünlü meyve besin, antioksidan ve iltihaplanma ve hastalıklarla savaşan enzimler ile doludur. Bilinenlere göre sindirime yardımcı olması, bağışıklığı güçlendirmesi, kemik ve göz sağlığını artırması ve ameliyat ve yaralanma gibi durumlarda iyileşmeyi hızlandırması gibi çok sayıda faydası vardır. Günümüzde en çok ananas üreten ve ihraç eden ülke Kosta Rika’dır. Ananasın detaylı faydalarını, besin değerleri ve yan etkilerini ve ananasın nasıl seçilip saklanması gerektiğini yazının ilerleyen bölümlerinde okuyabilirsiniz.

Ananasın Faydaları Nedir?

1- Hastalıklarla Savaşan Antioksidanlar İçerir: Antioksidanlar vücudun oksidatif stres ile savaşmasına yardımcı olan moleküllerdir. Vücutta çok fazla serbest radikal olduğunda oksidatif stres meydana gelir ve bu durum çeşitli hastalıklara sebep olabilir. (2, 3) Ananas özellikle flavonoidler ve fenolik asitler olarak bilinen antioksidanlar açısından zengindir ve içerdiği antioksidanların etkisi uzun sürelidir.

2- İçerdiği Enzimler Sindirimi Kolaylaştırır: Ananas bromelain denen bir grup sindirim enzimi içerir. (4) Bu enzimler protein moleküllerini amino asit ve küçük peptidler gibi yapı taşlarına parçalamada görev alır ve bu sayede protein içeren besinler ince bağırsakta daha kolay emilir. Pankreas yetmezliği olan kişiler için bu durum oldukça faydalıdır. Örneğin bir araştırmada; pankreas yetmezliği olan kişiler bromelain içeren sindirim enzimi takviyeleri almış ve sindirim kaliteleri önemli ölçüde artmıştır. (5) Bu madde ticari işletmelerde sıklıkla et yumuşatıcı ve marine edici olarak kullanılmaktadır. (6)

3- Kanser Riskini Düşürür: Birden fazla bilimsel araştırma ananas ve içerdiği bileşiklerin kanser riskini düşürebileceğini öne sürmektedir. Bu etkilerin sebebi olarak meyvenin oksidatif stresi minimize etmesi ve iltihaplanmaları azaltması gösterilmekte. Bulgulara göre ananas göğüs kanseri, safra kesesi kanseri, cilt kanseri, gastrik sistem ve kolon kanserine karşı etkili olabilir. (7, 8) Laboratuvar testleri ve hayvan araştırmalarına göre ananasın içerdiği bileşikler beyaz kan hücrelerinin etkisini artırıp, kanserli hücrelerin büyümesini önleyebilir ve kanserli hücreleri temizleyebilir.

4- Bağışıklığı Güçlendirir ve İltihaplanmaları Azaltır: Ananas yüzyıllardır geleneksel tıbbın bir parçası olmuştur. (9) Geniş yelpazede vitaminler, mineraller ve bromelain gibi bağışıklığı güçlendirip iltihaplanmaları azaltan enzimler içerir. 9 haftalık bir araştırmada 98 sağlıklı çocuk, 3 gruba bölünmüş ve 1. grup hiç ananas yemezken 2. grup günde 140 gr ananas yemiş ve 3. grup günde 280 gram ananas yemiştir. Ananas yiyen çocuklar izlenmiş ve viral ve bakteriyel enfeksiyonlara yakalanma risklerinin önemli ölçüde azaldığı gözlenmiştir. Çok ananas yiyen grupta ise diğer gruplara nazaran 4 kat daha fazla beyaz kan hücresi ölçülmüştür. (10)

5- Artrit Semptomlarını Azaltır: Çeşitli artrit tipleri vardır ancak çoğunluğu eklemlerde iltihaplanmalara yol açar. Ananas antienflamatuar özellikleri olan bromelain içerdiği için iltihaplı artrit sorununda ağrıları azaltabilir. (11) 1960’larda yapılan araştırmalara göre; ananasın içerdiği bromelain maddesi o zamanlarda romatoid artrit semptomlarını azaltmak için kullanılırmış. Günümüzde yapılan araştırmalar da ananasın artrit tedavisine etkilerini incelemiştir. Yeni bir araştırma, bromelain enzimi içeren kapsüllerin ağrıları, bilinen artrit ilaçlarından diklofenak kadar etkili olarak azaltabildiğini belirtmektedir. (12) Ancak bu maddenin kısa süreli tedavilerde etkili olurken uzun vadeli tedavilerde ne kadar etkili olabileceği hala araştırılmaktadır.

6- Ameliyat veya Ağır Egzersizden Sonra İyileşmeyi Hızlandırır: Ananas yemek ameliyat veya egzersiz sonrası iyileşme süresini kısaltabilir. Bir araştırmaya göre diş ameliyatı öncesi ananas tüketen veya bromelain kapsülü alan kişilerde ameliyattan sonra ağrılar azalmış ve hastalar kendini daha mutlu hissetmiştir. (13) Ayrıca birden fazla araştırma 3 güne kadar ağrıları devam eden ağır egzersizlerden sonra tüketilen ananasın daha hızlı iyileştirdiğini belirtmektedir.

7- Kemik Sağlığını Artırır: Ananasta etkileyici miktarda manganez bulunur. (14) Manganez kemiklerin güçlenmesi, büyümesi ve gelişmesi için gerekli olan bir iz mineraldir. Ayrıca vücuttaki belirli bazı enzimlerin üretilmesi ve aktifleşmesi için gereklidir. Bir porsiyon ananas ile günlük manganez ihtiyacınızın %70’inden fazlasını karşılayabilirsiniz.

8- Görüşü İyileştirir: Yaşa bağlı görme kayıpları dünya genelinde nüfusun önemli kısmını etkilemektedir. Ananasta bulunan beta-karoten yaşa bağlı görme kayıplarını önleyebilir.

9- Kan Pıhtılarını Önler: Meyvede bulunan potasyumun damar genişletici etkileri, pıhtıların kan akışını engellemesini ve arter ve kan damarlarında plak birikimini önleyebilir. Bu sayede ateroskleroz, kalp krizi ve felç durumları önlenebilir. Ananas tüketimi kalp sağlığını artırır.

10- Kan Dolaşımını Artırır: Meyvede potasyumun yanı sıra bakır ve bir dizi enzim reaksiyonunda görev alan diğer mineraller bulunur. (15) Öne çıkan minerallerden bakır, kırmızı kan hücreleri oluşumunda demir ile beraber görev alarak organlara giden oksijeni artırır ve organların optimal çalışmasına fayda sağlar. Ayrıca beyne giden kan miktarının artışını sağlayarak bilişsel fonksiyonları güçlendirir.

11- Öksürük ve Soğuk Algınlığını Tedavi Eder: Ananas hem bromelain hem de C vitamini açısından zengindir. Bu sayede solunum yolu hastalıklarının önlenmesi ve tedavisine yardımcı olur, solunum yollarında biriken balgam ve mukusu azaltır. (16)

12- Astım Semptomlarını Azaltır: Meyvenin içerisinde C vitamini, bromelain ve beta-karoten gibi astım hastalığında sıklıkla görülen iltihaplanmaları azaltan besinler bulunur.

13- Doğurganlığı Artırır: Ananas antioksidan özellikleri sebebiyle doğurganlığın artmasıyla ilişkilidir. Serbest radikalleri etkisizleştirmesi sebebiyle kadınlara hamile kalmalarında yardımcı olabilir. İçerdiği C vitamini, beta-karoten, bakır, çinko ve folat gibi vitamin ve mineraller ile hem kadınlarda hem de erkeklerde doğurganlığı artırabilir.

14- Cilt Sağlığı: Ananas tüketimi sivilcelerin, cilt hasarının ve yaşlanma belirtilerinin azalmasına yardımcı olur. İçerdiği C vitaminiyle kollajen üretimini artırarak cildi sağlıklı tutar.

15- Ağız ve Dişlere İyi Gelir: Ağız kanserine karşı koruma sağlamasının yanı sıra ananas kan damarlarını büzücü özellikler gösterir ve diş ve diş etlerini güçlendirir. (17) Çok güçlü bir damar büzücü (astrenjan) olduğu için sıklıkla dişlerin gevşemesi ve diş etlerinin geri çekilmesi durumlarında bitkisel çözüm olarak kullanılır. Ananas gibi astrenjan ajanlar dokuların sıkılaştırılmasında rol oynayarak diş kaybı, saç kaybı, kas güçsüzlüğü ve cilt sarkması gibi durumların önlenmesine yardımcı olur.

16- Tansiyonu Düzenler: Ananas değerli bir potasyum kaynağıdır. (18) Damar genişletici etkileriyle kan damarlarındaki gerginlik ve basıncı azaltır ve kan dolaşımını artırır. Kan damarları rahatladığında tansiyon düşer ve kan akışı sınırlanmaz, hipertansiyon riski düşer.

17- Böbrek Taşını Çözer: Sindirimi düzenleyip, kan pıhtıları azaltmasıyla böbrek taşlarının çözülmesine yardımcı olur. Böbrek taşlarını uzak tutmak için bromelain açısından zengin meyveler tüketilebilir veya meyvelerin suyu içilebilir.

Ananasın Yan Etkileri / Zararları

Ananas tüketiminde görülen yan etkilerin başlıca sebebi içerdiği bromelain ve C vitaminidir. Ayrıca olgunlaşmamış ananasları tüketmek oldukça sağlıksızdır ve önerilmez. Yaygın görülen yan etkiler:

  • Kusma
  • Ağız ve yanakların terlemesi
  • Ciltte döküntü
  • İshal
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı

RİSKLER

Hassasiyet: Aşırı ananas tüketilirse bromelain sebebiyle dudak, diş eti ve dilde hassasiyet oluşabilir.

Konserve Ananas: Konserve ananaslarda yer alan koruyucu maddeler ve şeker özellikle diyabetlilere ve zayıflamaya çalışanlara zararlı olabilir.

Hamilelikte Ananas: Bromelain adet görmeyi uyarıcı özellikler gösterir. Bu yüzden hamile kadınlar düşük riskini önlemek için aşırı ananas tüketiminden kaçınmalıdır.

İlaç Etkileşimleri: Antikoagülanlar, kan inceltici ilaçlar, uykusuzluk ilacı, antidepresanlar ve benzodiazepinler ile etkileşime girebilir.

Kalp Düzensizlikleri: Beta-bloker ilaçları kullanan kişiler potasyum içermesi sebebiyle ananası kontrollü tüketmelidir.

Ananas Besin ve Kalori Değerleri

Ananas1 Meyve - 905 Gram
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori452%23
Yağ Kaynaklı Kalori9.1
Toplam Yağ1.1 g%2
Doymuş Yağ0.1 g%0
Trans Yağ--
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum9.1 mg%0
Toplam Karbonhidrat119 g%40
Diyet Lifi12.7 g%51
Şeker89.1 g
Protein4.9 g%10
B6 Vitamini1.0 mg%51
C Vitamini433 mg%721
Tiamin0.7 mg%48
Folat (Folik Asit)163 mcg%41
Niasin4.5 mg%23
Pantotenik Asit1.9 mg%19
Riboflavin0.3 mg%17
A Vitamini525 IU%10
Manganez8.4 mg%419
Bakır1.0 mg%50
Potasyum986 mg%28
Demir2.6 mg%15
Magnezyum109 mg%27

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Ananas Nasıl Seçilir, Nasıl Saklanır?

Ananasın olgunluğu ve tazeliği, üst kısımdaki yaprakların ne kadar yeşil olduğu önemli olmaksızın alt kısmının kokusundan anlaşılabilir. Seçtiğiniz ananasın alt kısmı ananas suyu kokusuna benzer şekilde tatlı kokmalıdır. Kokusu olmayan ananaslar ya çok erken hasat edilmiş ya da olması gerektiği kadar lezzetli değillerdir.

Meyveyi tüketmeden önce yapraklarını kesip buzdolabında ters olarak bekletmeniz önerilir. Genellikle en tatlı kısmı en alt bölümüdür ve buzdalobına ters koyduğunuzda bu tatlılık meyvenin tamamına yayılır. Besin değerinden maksimum faydayı sağlamak için taze tüketmeniz önerilir.

Taze ananas kesildikten sonra buzdolabında 2-4 gün arası bekleyebilir. Saklama kabına dahi koysanız bazen renginde kahverengileşmeler olabilir. Bu renk değişimini portakal suyu kullanarak geçirebilirsiniz. Eğer meyveyi derin dondurucuda saklayacaksanız, yüksek miktarda sitrik asit içerdiği için ön işleme gerek duymaz. Halka halinde dilimlenmiş veya büyük parçalar halinde hava almayan kapanabilir poşet ve torbalarda 12 aya kadar saklayabilirsiniz. Bazı bölgelerde farklı şekillerde tüketilen ananaslar fırın yardımıyla kurutularak da saklanmaktadır.




Kaynaklar ve Referanslar


Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 2 Ortalama Puan: 5]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.