Adaçayı

Bir bardak ada çayı ve ada çayı yaprakları...

Adaçayı Nedir? Neye İyi Gelir?

Ada çayı çiçekleri...
Adaçayı çiçekleri – Adaçayı haziran-temmuz arası çiçek açar.

Nanegiller ailesinin bir üyesi olan adaçayının (Salvia officianalis) ana vatanı Kuzey Akdeniz’dir ve her zaman yeşil kalan bir bitkisel çay ve baharattır. Yemeklerde; et yemeklerine ve sucuklara ve işlenmiş etlere lezzet eklemek için kullanılabilir. Bu bitki sağlığa olan çok sayıda güçlü faydalarıyla öne çıkar ve yüksek antioksidan özellikler barındırır.(1) Bitki biberiye ile benzer özellikler gösterir. Her iki bitkide de rosmarinik asit bulunur ve bu bileşen sağlık üzerinde etkilidir.

Adaçayının geleneksel kullanımı iyi belgelenmiştir ve binlerce yıl öncesinden günümüze kalmıştır. Geçmişte özellikle yılan ısırığına karşı, kadın doğurganlığını artırmak için ve bu gün artık popüler olmayan diğer faydaları için kullanılmıştır. Günümüzde modern bilim adaçayının etkilerinin önemli olduğunu keşfetmiştir.


Adaçayının Sağlığa Faydaları Nelerdir?

Geçmişten günümüze bitki uzmanları adaçayını şişkinlik, burkulma, astım ve aşırı adet kanaması gibi farklı durumları tedavi etmek için kullanmışlardır. (2)

Araştırmacılar çayın sağlığa olan faydalarını apigenin, luteolin ve diosmetin gibi antioksidan ve antienflamatuar özellikleri bilinen flavonoidlere bağlamışlardır. (3,4) Adaçayı ayrıca rosmarinik asit sağlar, bu polifenolik bileşik sağlığa fayda konusunda sınırsız kapasiteye sahiptir. Çok sayıda faydası arasından öne çıkanları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

1- Beyni Güçlendirir – Alzheimer’ı Önler ve Semptomlarını Azaltır: 2017 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre adaçayı, beyin aktivitesini artırır ve beyni nörodejeneratif hastalıklara karşı korur. Bu hastalıklar arasında Alzheimer ve bunama (demans) da yer alır. (5) Ayrıca bazı araştırmalara ve bilinenlere göre sağlıklı gençlerde ve yetişkinlerde hafızayı, konsantrasyonu ve dikkati artırır ve güçlendirir. (6) Özellikle yüksek zihinsel performans gerektiren işlerde çalışanlar ve eğitim hayatındaki öğrencilerin diyetine eklemesi faydalı olacaktır.

2- Kan Şekerini ve Kolesterolü Düşürür: 2013 yılında yapılan geniş çaplı bir araştırmada, katılımcılara adaçayı yaprağı özü verilmiş ve metabolizmalarındaki değişimler gözlenmiştir. Buna göre katılımcılarda açlık kan şekeri, HbA1c, toplam kolesterol, trigliserid ve LDL (kötü kolesterol) seviyeleri düşmüş ve 3 aylık kullanım sonunda iyi kolesterol seviyesi yükselmiştir. (7)

3-Menopoz Semptomlarını Hafifletir: Taze adaçayı yaprağı tabletleri kullanmak veya adaçayı tüketmek sadece 4 hafta sonra menopozdaki kadınlarda görülen istenmeyen ateş basması, ani ruh değişimleri ve aşırı aktif mesane vb. semptomları %50 oranında düşürmüştür. 8 hafta sonra ateş basması sorunları %50 ile %100 arasında azalmıştır. (8)

4- Boğaz Ağrısı, Öksürük ve Soğuk Algınlığına İyi Gelir: Bir çay kaşığı adaçayını yarım bardak sıcak suda 30 dakika bekletip gargara olarak kullanmak boğaz ağrısı, öksürük ve soğuk algınlığına iyi gelir. (9) 2009 yılında yapılan bir araştırmaya göre adaçayı ve ekinezya spreyi, akut boğaz ağrısını geçirmede kullanılan klorheksidin/lidokain spreyi kadar etkilidir. (10)

5- İltihaplanmayı Tedavi Eder: Özellikle solunum ve mide bağırsak yollarında iltihap sorunu yaşayanlar adaçayı kullanarak bu sorunun üstesinden gelebilir veya olumsuz etkilerini hafifletebilir.(11) Bitkinin antienflamatuar özellikleri artrit ve gut hastalıkları ve kardiovasküler sistem için de geçerlidir.

6- Antioksidan Etkileri Vardır: Adaçayı flavonoid ve fenolik asitler ve antioksidan enzimler de içeren bir dizi güçlü antioksidan içerir.(12) Bu bileşenler serbest radikalleri oksidatif strese sebep olmadan önce etkisizleştirir; vücutta mutasyon ve apoptozu önler. Bu sayede kronik hastalıkların şiddeti hafifletilebilir veya hastalıklar önlenebilir ve erken yaşlanmaya karşı önlem alınabilir.

7- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: Antimikrobiyal özellikler gösterir ve bağışıklığı güçlendirir.(13) Bu amaçla çayını kullanabileceğiniz gibi bölgesel uygulamalar için merhemi veya tentürü kullanabilirsiniz.

8- Kemiklere İyi Gelir: Adaçayının pek dikkat çekmeyen özelliklerinden biri inanılmaz bir K vitamini kaynağı olmasıdır. K vitamini kemik sağlığı için çok önemlidir ve çok fazla besinde bulunmaz. Eğer kemik erimesinin ön belirtilerini yaşıyorsanız veya yaşam tarzınızdan dolayı pek iyi beslenemiyorsanız, adaçayı sizin için çok iyi bir tercih olacaktır. 2 gram adaçayı günlük K vitamini ihtiyacınızın %43’ünü karşılar.

9- Cilt Sağlığına İyi Gelir: Genel olarak cilt sağlığı için faydalıdır. İçerdiği antioksidanlar cilt sorunları yaşayanlar için etkili olabilir. Ayrıca yapraklarından yapılan merhem ve tentürünün egzama, sedef hastalığı ve akne ve sivilce vb. cilt sorunlarına faydalı olduğu ispatlanmıştır.(14) Etkilenmiş alanlara düzenli olarak adaçayı özleri ve merhemi uygulanırsa ciltteki bu lekeler hızlı bir şekilde rahatlatılabilir ve aşama aşama azaltılabilir.

10- Vücudu Temizler – Detoks Etkisi Vardır: Doğal bir düretik ve karaciğer ile böbrekler için uyarıcı olarak vücuttaki toksinlerin idrar aracılığıyla atılmasını sağlar, bu süreci hızlandırır.(15) Böylece lenf sistemi, böbrekler ve karaciğer üzerindeki baskı azalır. Bu çay ayrıca terlemeyi de artırarak terleme yoluyla zehirli maddelerin atılmasını kolaylaştırır.

11-Diyabeti Kontrol Eder: Bu bitkisel çay vücutta açlık kan şekerini düşürür ve bu sayede pankreas üzerindeki baskıyı azaltır.(16) Şeker hastalarının korktuğu kan şekerindeki ani yükseliş ve düşüşlerin önlenmesine yardımcı olur. Şeker hastalığı olmayan ancak bu hastalığı geliştirme ihtimali olanlarda, hastalığın önlenmesinde etkili olabilir.

12- Sindirime Yardımcı Olur: Mide rahatsızlığını giderebilecek ve sağlıklı sindirimi kolaylaştıracak antioksidanlar içerir ve antienflamatuar özellikler gösterir.(17) Bitkinin antibakteriyel ve antiviral özellikleri bağırsaklardaki bakteri dağılımını dengeleyebilir, aşırı gazı boşaltıp, şişkinlik, ağrı ve kabızlığı rahatlatır.

13- İştahı Artırır: Kaza, ameliyat veya uzun süreli bir hastalık geçirenler için iyi beslenip tekrar güçlenmek önemlidir. Adaçayı iştah artırıcı özellikler gösterir ve ayrıca kendisi de bazı vitamin ve mineraller için oldukça iyi bir kaynaktır.

14- Kan Dolaşımını Artırır: Kırmızı kan hücrelerinin oluşması için anahtar mineral olan demir açısından zengindir.(18) Yeterli kan hücreleriyle vücut, hücre ve organlara gerektiği kadar oksijen taşıyabilir ve onarım faaliyetlerini yerine getirebilir.

Adaçayının Yan Etkileri / Zararları

Taze ada çayı yaprakları...
Taze adaçayı yaprakları…

Aşırı dozda tüketildiğinde aşağıdaki yan etkileri yapabilir. İlaç kullanan kişiler ilaç etkileşimlerine karşı dikkatli olmalıdır.

  • Yüksek miktarlarda tüketilirse huzursuzluk, sinirlilik, baş ağrısı, mide rahatsızlığı ve baş dönmesi yapabilir.
  • Günde bir bardaktan fazla tüketmek anne sütünü önemli ölçüde azaltabilir. Hamilelikte tüketilmesi önerilmez. Menstruasyon gördürebilir ve bu sebeple düşüğe sebep olabilir. (Bissett 1994Riordan: and Auerbach 1993)
  • Çeşitli adaçayı türleri farklı seviyelerde kimyasallar içerir. Bu maddelerden biri thujone‘dur. (19) Yüksek miktarlarda tüketilirse toksik etki yaparak karaciğer ve böbrek hasarına sebep olabilir. Ayrıca nöbetleri artırma ihtimalinden dolayı Epilepsi ve benzeri hastalara önerilmez.
  • Varfarin gibi tansiyon ilaçları kullanıyorsanız, tansiyonunuzun aşırı düşmesi ihtimali oluşabilir. Bu durum baş dönmesi yapabilir ve ameliyat öncesi çok tehlikeli olabilir.
  • Adaçayı çoğunlukla kan şekeri seviyelerini düşürmek ve diyabet hastalarında semptomları düzenlemek için kullanılır. Eğer benzer ilaçlar kullanıyorsanız hipoglisemi oluşabilir.
  • Hormon dengesini etkiler, vücutta östrojen alımına benzer semptomlar yaratabilir. Belirli kanser türleri aşırı östrojenden olumsuz etkilenebilir. Bu çayı diyetinize eklemeden önce onkolojistinize danışınız.

Adaçayı Nasıl Hazırlanır?

Evde adaçayı yapmak oldukça basittir, tek ihtiyacınız taze veya kurutulmuş adaçayı yapraklarıdır ve eğer isterseniz çayınıza bal ekleyebilirsiniz. Dışarıdan kurutulmuş yapraklar aldığınızda bunları hava almayan bir koruma kabında, serin ve kuru bir yerde saklamaya özen gösterin. Çayı aşağıdaki gibi hazırlayabilirsiniz.

  • 2 çay kaşığı taze adaçayı yaprağı veya 1 çay kaşığı kurutulmuş adaçayı yaprağı
  • 1 bardak su
  • Bal, limon veya portakal dilimleri (isteğe bağlı, lezzet eklemek için)
  • Suyu kaynatın ve üzerine yaprakları ekleyin. 5-7 dakika demlenmesini bekleyin.
  • Yaprakları çaydan ayırmak için karışımı süzün.
  • Çayı bir bardağa dökün ve isteğe bağlı olarak bal veya limon ekleyin.

Adaçayı Besin Değerleri

Ada Çayı2 Gram-1 Yemek Kaşığı-Öğütülmüş
Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori6.3%0
Yağ Kaynaklı Kalori2.1
Toplam Yağ0.3 g%0
Doymuş Yağ0.1 g%1
Trans Yağ~~
Kolesterol0.0 mg%0
Sodyum0.2 mg%0
Toplam Karbonhidrat1.2 g
Diyet Lifi0.8 g%3
Şeker0.0 g
Protein0.2 g%0
K Vitamini34.3 mcg%43
B6 Vitamini0.1 mg%3
A Vitamini118 IU%2
Demir0.6 mg%3
Kalsiyum33.0 mg%3
Manganez0.1 mg%3
Magnezyum8.6 mg%2

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Kaynaklar / Referanslar

Kaynaklar ve Referanslar İçin Tıklayın

Yazıyı Puanlayın
[Toplam Oy: 1 Ortalama Puan: 5]

Adaçayı” hakkında 3 yorum var.

  1. Ada çayı bir çok inanışta kutsala yakın bir bitkidir. Avrupalılar bu çaya “thinkers tea” yani filozof çayı diyorlar. özellikle beyne oldukça faydalı bir çay. güzel bir yazı olmuş, tebrik ederim.

  2. Hiçbir sağlık sorunum yok günde 4 bardağa kadar içtiğim oluyor şimdiye kadar bir sorun yaşamadım. bana kalırsa tabi çok içilmese bile 2-3 günde bir içmek herkese iyi gelir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.